بررسی الگوی روانی اجتماعی حس حضور در سامانه مدیریت یادگیری مرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه شهید بهشتی

زمینه: عدم حضور فیزیکی در محیط های الکترونیکی چالشی است که اثراتی ازجمله احساس انزوای فراگیران از مربی و همسالان، کاهش رضایت تحصیلی و افزایش ترک تحصیل را در بردارد. مرور مطالعات اخیر نشان می دهد وضعیت مرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه شهید بهشتی ازنظر حس حضور مناسب نیست ازاین‌رو توجه به اهمیت بررسی حس حضور و شناسایی چالش های مذکور جهت کاهش اثرات نامطلوب آن امری ضروری است.هدف: این پژوهش باهدف ارائه الگوی حس حضور در سامانه مدیریت یادگیری مرکز یادگیری الکترونیکی دانشگاه شهید بهشتی انجام شد.روش: پژوهش حاضراز نوع پیمایشی است. جامعه مورد مطالعه در مرحله اول اساتید و دانشجویان مرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه شهید بهشتی و متخصصان حوزه فناوری اطلاعات در آموزش تشکیل می دهند که به روش نمونه گیری هدفمند در دسترس انتخاب شدند. در مرحله دوم جامعه موردمطالعه اساتید و متخصصان دوره های آموزش الکترونیکی و دانشجویان دکتری بودند که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از ابزار پرسشنامه محقق ساخته با روایی (0/85) و پاپایی آن از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (0/90) محاسبه گردید. داده ها در مرحله اول با استفاده از آزمون t تک نمونه ای و در مرحله دوم با نرم‌افزار amos مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند.یافته ها: نتایج نشان داد میانگین متغیرهای حس حضور (2/146)، حضور آموزشی (2/663)، حضور عاطفی (2/256)، حضور شناختی (2/263)، حضور یادگیری (2/472)، حضور فیزیکی (2/340)، حضور خودگردان (2/444) و حضور زیبایی‌شناختی (2/319) به‌دست‌آمده از میانگین مورد انتظار (3) کمتر است؛ بنابراین با توجه به مقدار t به‌دست‌آمده و با توجه به سطح معناداری (0/05 >p)، میانگین وضعیت حس حضور و ابعاد آن با میانگین مورد انتظار تفاوت معناداری داشتند و پایین تر از حد مورد انتظار بودند. همچنین در بخش دوم نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که ابعاد شناسایی‌ شده دارای بار عاملی کافی جهت پیش‌بینی حس حضور در سامانه مدیریت یادگیری دانشگاه شهید بهشتی است. مولفه ها با بار عاملی (بالاتر از 0/70) و با سطح معنی داری 0/05 p< از مدل کلی حذف نشدند و همچنین شاخص‌های (gfi، nfi، cfi و ifi) با مقدار بیشتر از 0/85 نشان داد، مدل تدوین شده برای حس حضور در محیط یادگیری الکترونیکی مطلوب است. مقدار ریشه دوم میانگین مجذورات با 0/083 نشان دهنده برازش مطلوب مدل است. درکل نتایج شاخص ها نشان‌دهنده مناسب بودن مدل است.نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش میانگین وضعیت حس حضور و ابعاد آن با میانگین مورد انتظار تفاوت معناداری دارد و پایین تر از حد مورد انتظار است. این مدل نشان داد می تواند مدل مناسبی برای ایجاد حس حضور و پیشرفت آموزش الکترونیکی باشد. همچنین انجام پژوهش های بیشتر با حجم نمونه‌های بزرگ تر می تواند مفید باشد.

examining the psychosocial model of sense of presence in the learning management system of e-learning center’s shahid beheshti university

background: lack of physical presence in electronic environments is a challenge that includes effects such as the isolation of learners from the instructor and peers, a decreasing in academic satisfaction, and an increasing in school dropouts. a review of recent studies shows that the status of shahid beheshti university’s e-learning center is not appropriate in terms of the sense of presence; therefore, it is necessary to considering the importance of examining the sense of presence and identifying the aforementioned challenges in order to reduce its adverse effects.aims: the present study is aimed of providing a model of the sense of presence in the learning management system of e-learning center’s shahid beheshti university.methods: this was a survey-based research. in the first phase, the statistical population included all professors and students of the e-learning center of shahid beheshti university and it specialists in education, who were chosen through judgmental sampling method. in the second phase, the statistical population was the professors and specialists of e-learning courses and phd candidates who were chosen through convenience sampling method. to collect data, it is used a researcher-made questionnaire tool which its validity was (85%) and its reliability was calculated through calculating cronbach’s alpha coefficient (0.90). at first, the data were analyzed through the one-sample t-test and then, used the amos software in the second step.results: the results showed the average variables of sense of presence (2.416), educational presence (2.663), emotional presence (2.256), cognitive presence (2.263), learning presence (2.472), physical presence (2.340), autonomous presence (2.444) and aesthetic presence (2.319) obtained from the expected average (3) are lower; therefore, according to the obtained t value and according to the significance level (p< 0.05), the average state of the sense of presence and its dimensions were significantly different from the expected average and were lower than expected. also, in the second part, the confirmatory factor analysis showed that the identified dimensions included enough factor loading to anticipate the sense of presence in the lms of shahid beheshti university. it didn’t remove the components that included factor loading higher than 0.70 and a significant level equal to p< 0/05 in the total model. also, the indexes (gfi, nfi, cfi, ifi) with higher value than (0.085) showed that the developed model that related to sense of presence is appropriate in the e-learning environment. the value of rmsea (0.083) showed the appropriate model fit. in general, the results of indexes showed the appropriateness of the model.conclusion: based on the results of this study, the average state of the sense of presence and its dimensions has a significant difference from the expected average and is lower than expected. this model showed that it can be a suitable model for creating a sense of presence and progress in electronic education. also, conductiing the more studies with larger sample size could be helpful.