مقایسه اثربخشی آموزش مهارت‌‌آموزی کودک راه‌حل‌محور و برنامه فرندز بر اضطراب و تاب‌آوری کودکان

زمینه: افزایش تاب‌ آوری در کودکان کمک می ‌کند تا اضطراب کمتری را در دوران کودکی و متعاقب آن در دوران بزرگسالی تجربه کنند. اضطراب باعث کاهش توانایی‌ های شناختی، افت سلامت و حتی تغییر سبک زندگی کودکان شود. برنامه‌ های درمانی متعددی برای بهسازی، پیشگیری و درمان مشکلات رفتاری، عاطفی و اجتماعی کودکان تدوین شده ‌اند که برنامه فرندز و روش مهارت‌ آموزی کودک راه ‌حل ‌محور از آن جمله هستند. پژوهش‌ هایی که اثربخشی برنامه فرندز را بر بهبود تاب ‌آوری بسنجند اندک هستند و پژوهشی که تاثیر آموزش روش مهارت ‌آموزی کودک راه ‌حل محور را بر اضطراب و تاب ‌آوری بسنجد نیز یافت نشد.هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش روش مهارت‌‌آموزی کودک راه‌ حل‌ محور و برنامه فرندز، بر اضطراب و تاب‌ آوری کودکان انجام شد.روش: طرح پژوهش، شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه گواه و پیگیری دو ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌ آموزان دختر دوره دوم ابتدایی مدارس منطقه 2 شهر تهران در سال تحصیلی 1401-1402 بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، 45 دانش‌ آموزان، با توجه به ملاک ‌های ورود به عنوان نمونۀ آماری مطالعۀ حاضر انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (در هر گروه، 15 دانش‌ آموز) جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ‌های اضطراب کودکان (اسپنس، 1997) و توانمندی اجتماعی-هیجانی و تاب‌ آوری (مرل، 2010) بود. برنامه فرندز (بارت، 1991) و روش مهارت‌‌آموزی کودک راه حل محور (فورمن، 1990)، به صورت جداگانه طی 10 جلسه 60 دقیقه‌ ای در گروه‌ های آزمایش اجرا شدند ولی گروه گواه، مداخله ‌ای دریافت نکرد. داده‌ ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بن‌فرونی، بوسیله نرم ‌افزار spss21 تجزیه و تحلیل شدند.یافته ها: نتایج تحلیل و تحلیل داده ‌ها نشان داد که روش مهارت‌‌آموزی کودک راه‌ حل ‌محور و برنامه فرندز، تاثیرات معناداری بر کاهش اضطراب و افزایش تاب ‌آوری دانش ‌آموزان داشتند و برنامه فرندز در کاهش اضطراب، به طور معناداری موثرتر بود (0.05 >p) و نتایج پس از دو ماه پیگیری همچنان ادامه داشته ‌اند (0.05 >p).نتیجه‌ گیری: با توجه به نتایج به‌ دست آمده، به نظر می ‌رسد با آموزش روش مهارت‌‌آموزی کودک راه‌ حل ‌محور و برنامه فرندز در مقطع دبستان، می ‌توان در کودکان، به صورتی پایدار، اضطراب را کاهش و تاب ‌آوری را افزایش داد.

comparing the efficacy of solution-focused kids’ skills training and friends program training on anxiety and resilience in children

background: increasing resilience in children helps them experience less anxiety during childhood and subsequently in adulthood. anxiety can reduce cognitive abilities, deteriorate health, and even alter children’s lifestyles. various therapeutic programs have been developed to enhance, prevent, and treat children’s behavioral, emotional, and social problems. among these are the friends program and solution-focused kids’ skills method training. there are few studies examining the effectiveness of the friends program on improving resilience, and no research was found assessing the impact of solution-focused kids’ skills method on anxiety and resilience.aims: this study aimed to compare the effectiveness of the solution-focused kids’ skills method and the friends program on anxiety and resilience in children.methods: the research design was a quasi-experimental pretest-posttest with a control group and a two-month follow-up. the statistical population consisted of all female students in the second grade of elementary schools in district 2 of tehran during the 2022-2023 academic year that with using purposive sampling, 45 students were selected based on inclusion criteria and were randomly assigned to two experimental groups and one control group (with 15 students in each group). data collection tools included the spence children’s anxiety scale (spence, 1997) and the social-emotional assets and resilience scales (merrell, 2010). the friends program (barrett, 1991) and the solution-focused kids’ skills method (furman, 1990) were implemented separately in 10 sessions of 60 minutes each for the experimental groups, but the control group did not receive any intervention. data were analyzed using mixed anova and bonferroni post-hoc tests with spss21 software.results: data analysis showed that both the solution-focused kids’ skills method and the friends program had significant effects on reducing anxiety and increasing resilience in students. the friends program was significantly more effective in reducing anxiety (p< 0.05) and the results have continued after two months of follow-up (p< 0.05).conclusion: based on the obtained results, it appears that teaching the solution-focused kids’ skills method and the friends program at the elementary school level can sustainably reduce anxiety and increase resilience in children.