ارائه الگوی مفهومی انسان عامل مبتنی بر تجربه زیسته نوجوانان کار موفق: یک پژوهش داده بنیاد

زمینه: پدیده کودکان و نوجوانان کار مسئله‌ای زیستی، روانی و اجتماعی است که در بسیاری از کشورها از جمله ایران به نگرانی جدی تبدیل شده است. بااین‌حال، غالب پژوهش‌های انجام شده با نگاه مددکاری اجتماعی و در حوزه توصیف و آسیب‌شناسی بوده است و مطالعه‌ای بر توانمندسازی این گروه به‌منظور غلبه بر محدودیت‌های محیطی نپرداخته است. باتوجه‌به جمعیت فزآینده و آسیب‌های متعدد فردی و اجتماعی کودکان و نوجوانان کار، انجام پژوهش‌هایی که منجر به توانمندسازی این افراد شود، ضروری به نظر می‌رسد.هدف: هدف از پژوهش حاضر، ارائه الگوی انسان عامل بر اساس تجارب زیسته نوجوانان کار بود.روش: رویکرد مورد مطالعه در این پژوهش، رویکرد کیفی و روش داده‌بنیاد بود. جامعه مورد مطالعه شامل 15 نفر از نوجوانان کار موفق ساکن شهر تهران در سال 1402 بودندکه بصورت هدفمند، با مراجعه به مرکز طلوع بی‌نشان‌ها، موسسه مهر و ماه و کلینیک مددکاری آل یاسین انتخاب و پس از کسب رضایت و تمایل به شرکت در پژوهش، وارد پژوهش شدند. با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، داده‌ها جمع‌آوری گردید و به‌منظور تحلیل داده‌ها از روش اشتراوس و کوربین استفاده شد.یافته ‌ها: تحلیل حاصل از داده‌های مصاحبه به‌صورت کلی در هفت محور سرمایه‌های درونی، شرایط نابسامان محیطی، سیستم حمایتی، تجارب یادگیری، راهبردهای انسان‌گرایانه، طراحی مثبت و عاملانه زندگی و رشد همه‌جانبه و یکپارچه دسته‌بندی شد و نهایتاً الگوی مفهومی انسان عامل بر اساس کدهای به‌دست‌آمده ترسیم شد.نتیجه‌گیری: نتایج حاصله ضمن افزایش بینش نسبت به مولفه‌های الگوی انسان عامل زمینه‌های ایجاد آن، می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های بعدی و نیز طراحی برنامه‌های آموزشی و درمانی باهدف ارتقای توانمندی روانشناختی نوجوانان کار شود. بنابراین گروه های اصلی که با این نوجوانان در ارتباط هستند، مانند مشاوران بهزیستی، آموزش های بیشتری درباره مفهوم عاملیت و مولفه های آن داشته باشند. همچنین با توجه به اهمیت حمایت محیطی، افزایش حمایت های مالی و عاطفی سازمان ها کمک شایانی به تغییر شرایط این افراد خواهد کرد.

presenting a conceptual model of the human as an agent based on the lived experience of successful youth labor: a grounded theory study

background: the phenomenon of child and youth labor is a multifaceted challenge encompassing biological, psychological, and social dimensions, and it has emerged as a significant concern in various countries, including iran. however, the predominant research has often approached this issue from a social work perspective, focusing on description and pathology. there has been a notable absence of studies addressing the empowerment of this demographic to navigate and overcome challenging environmental circumstances. given the expanding population and the substantial personal and social challenges faced by working children and adolescents, it becomes apparent that conducting research in this area could contribute to the empowerment of these individuals.aims: the present study aimed to present the model of human as an agent based on the lived experiences of youth labore.methods: this study employed a qualitative approach, specifically utilizing the grounded theory method. the research focused on purposefully selecting 15 successful youth laborers residing in tehran in 2023. participants were chosen through referrals from toloe bi neshanha center, mehr and mah institute, and al yassin assistance clinic. after obtaining their consent and willingness to participate in the research, they became part of the study. data was gathered through semi-structured interviews and analyzed using the strauss and corbin method.results: the analysis of the interview data was generally categorized into seven axes: internal strength, chaotic environmental conditions, support system, learning experiences, humanistic strategies, positive and active design of life, and comprehensive and integrated growth, and finally, the conceptual model of the human as an agent based on the codes was drawn.conclusion: the obtained results, in addition to increasing insight into the components of the human as an agent model and the factors behind its creation, can be used as a basis for further research and the design of educational and therapeutic programs aimed at improving the psychological capabilities of youth laborers.