مقایسه متغیرهای زیستی، فیزیکی و شیمیایی خاک با دو کاربری زراعی و جنگلی (سرو زربین) در رامیان استان گلستان

سرو گونه زربین به‌عنوان یکی از گونه‌های درختی با ارزش در جنگل‌های هیرکانی شمال ایران، نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی و تعادل اکوسیستم‌های جنگلی ایفا می‌کند. از این رو، بررسی ویژگی‌های خاک در ذخیره‌گاه زربین به‌دلیل نقش آن در حفظ تنوع زیستی و کیفیت خاک ضروری است. از آنجایی که تغییر کاربری و تخریب اراضی اثراتی بر روی ویژگی‎های خاک دارند و با توجه به اهمیت این موضوع، هدف از پروژه حاضر بررسی متغیرهای زیستی و فیزیکی و شیمیایی خاک در توده زربین رامیان و خاک زراعی بود. این پژوهش در دو قطعه یک ‌هکتاری در زمین زراعی و توده زربین انجام شد که شامل ثبت اطلاعات عمومی و حفر پروفیل برای بررسی افق‌های خاک بود. نمونه‌برداری از خاک در عمق 15-0 سانتی‌متر زیر تاج درختان انجام شد و ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک اندازه‌گیری گردید. بررسی داده‌های زیستی خاک توده زربین و خاک زمین زراعی با استفاده از آزمون آماری تی تست مستقل نشان‌دهنده تفاوت معنی‌دار در تنفس پایه و نیتریفیکاسیون بین این دو نوع خاک است، به‌طوری‎که میزان تنفس پایه و نیتریفیکاسیون در توده زربین (به ترتیب (mg co2.gˉ¹ dm.24 hˉ¹) 4.33 و (µg n.gˉ¹dm.5hˉ¹) 714.1 بیشتر از خاک زراعی (به ترتیب (mg co2.gˉ¹ dm.24 hˉ¹) 2.99 و (µg n.gˉ¹dm.5hˉ¹)454.33 بود. با این حال، تفاوت معنی‌داری در بیوماس میکروبی و تنفس برانگیخته مشاهده نشد. نتایج نمونه‎های جمع‎آوری شده از سطح عرصه نشان داد که در خاک زراعی ph (7.96)، فسفر (23.42 میلی‎گرم درکیلوگرم)، و پتاسیم (275.2 میلی‎گرم درکیلوگرم)، سیلت (57.6 %) و رس (29 %) بیشتر از خاک توده زربین (ph (6.58)، فسفر 10.54 میلی‎گرم درکیلوگرم، پتاسیم 163.8 میلی‎گرم درکیلوگرم، سیلت 41.2 % و رس 4.8 %) است، در حالی که خاک توده زربین دارای هدایت الکتریکی (1.36 دسی زیمنس بر متر)، روی (1.57 میلی‎گرم بر کیلوگرم) و شن (54 %) بیشتری در مقایسه با خاک زراعی (هدایت الکتریکی 0.41 دسی‎زیمنس بر متر، روی 1.07 میلی‎گرم بر کیلوگرم و شن 13 %) بود. هر دو نوع خاک در رده اینسپتی‎سول قرار دارشتند. کاربری زمین اثرات متفاوتی بر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک داشت که این اثرات را  توسط گونه‌های غالب که لاشریزه و ترشحات ریشه‌ای متنوع تولید می‌کنند، اعمال کرده و در نتیجه اندازه و فعالیت جوامع میکروبی خاک و همچنین عناصر آلی و معدنی خاک را تنظیم می‌کند.

comparison of biological،physical،and chemical soil variables in agricultural and forest lands under cupressus sempervirens var. horizontalis in ramian،golestan province

cupressus sempervirens var. horizontalis species،as one of the valuable tree species in the hyrcanian forests of northern iran،plays a significant role in maintaining biodiversity and the ecological balance of forest ecosystems. therefore،investigating soil characteristics in the cypress reserve is essential due to its role in preserving biodiversity and soil quality. since land use change and land degradation impact soil properties،and given the importance of this issue،the aim of the present project was to examine the biological،physical،and chemical variables of soil in the ramian cypress stand and adjacent agricultural land. this study was conducted in two one-hectare plots: one in agricultural land and one in the cypress stand. the methodology included recording general information and excavating soil profiles to study soil horizons. soil samples were collected at a depth of 0–15 cm beneath the tree canopy،and physical،chemical،and biological properties of the soil were measured. analysis of the biological data using independent t-tests revealed significant differences in basal respiration and nitrification rates between the two soil types. specifically،basal respiration and nitrification were higher in the cypress stand (4.33 mg co₂·g⁻¹ dm·24 h⁻¹ and 1.714 μg n·g⁻¹ dm·5 h⁻¹)،respectively than in the agricultural soil (2.99 mg co₂·g⁻¹ dm·24 h⁻¹ and 0.454 μg n·g⁻¹ dm·5 h⁻¹،respectively). however،there were no significant differences in microbial biomass and substrate-induced respiration between the two soils. surface soil samples indicated that the agricultural soil had higher ph (7.96)،phosphorus (23.42 mg/kg)،potassium (275.2 mg/kg)،silt (57.6%)،and clay (29%) compared to the cypress stand soil (ph 6.58،phosphorus 10.54 mg/kg،potassium 163.8 mg/kg،silt 41.2%،and clay 4.8%). conversely،the cypress stand soil exhibited higher electrical conductivity (1.36 ds/m)،zinc (1.57 mg/kg)،and sand content (54%) compared to the agricultural soil (0.41 ds/m،1.07 mg/kg،and 13%،respectively). both soils were classified as inceptisols. land use had differential effects on the physical and chemical properties of the soil،mediated by the dominant species،which produce diverse litter and root exudates،thereby regulating the size and activity of soil microbial communities as well as the organic and mineral elements of the soil.