اثرهای اسید گلوتامیک و اسید آسپارتیک در کاهش تنش سرب در گیاه بادرنجبویه (melissa officianlis)

استفاده از مواد کلات کننده به عنوان یک راه حل مناسب برای کاهش اثر فلزات سنگین در گیاهان معرفی شده است. برای بررسی  اثرهای اسید آسپارتیک و اسید گلوتامیک بر کاهش تنش سرب در گیاه بادرنجبویه (dracocephalum ruyschiana)، آزمایشی به صورت فاکتوریل، در قالب طرح کاملاً  تصادفی با سه تکرار در سال 1402 در گلخانه دانشگاه رازی انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل آلودگی سرب در سه سطح ) 0، 150 و 300 میلی گرم در کیلو گرم خاک از نمک نیترات سرب(، اسید آسپارتیک در سه سطح)  0، 100 و 200  میلی مولار( و اسید گلوتامیک در سه سطح (0 ، 100 و 200 میلی مولار) به صورت محلول پاشی برگی بودند. نتایج نشان داد که، بیشترین غلظت پرولین (8/12 میکرومول بر گرم) و قند های محلول (2/94 میلی گرم بر گرم) شاخساره گیاه در تیمار 300 میلی گرم در کیلو گرم سرب و بدون اسید آسپارتیک و اسید گلوتامیک به دست آمد که نسبت به تیمار شاهد (بدون کاربرد سرب و عوامل کلات کننده)، به ترتیب افزایش 320% و 285% را نشان می داد. همچنین، بیشترین وزن خشک شاخساره و ریشه، ارتفاع گیاه، طول و حجم ریشه در تیمار 200 میلی مولار اسید آسپارتیک و اسید گلوتامیک و بدون سرب به دست آمد. بطورکلی، استفاده از اسید آسپارتیک و اسید گلوتامیک به صورت اسپری برگی توانست بطور قابل ملاحظه ای اثرات مضر سرب بر ویژگی های رشدی گیاه را کاهش دهد. بنابراین، کاربرد این مواد کلات کننده یک راه حل مناسب در راستای کاهش اثرات تنش سرب در گیاه بادرنجبویه است.

effects of glutamic acid and aspartic acid in reducing lead stress in lemongrass (melissa officianlis)

the use of chelating agents has been introduced as a suitable strategy to reduce the detrimental effect of heavy metals in plants. to investigate the impacts of aspartic acid (aa) and glutamic acid (ga) in alleviating lead (pb) stress in lemongrass (dracocephalum ruyschiana), a factorial experiment was conducted based on a completely randomized design with three replications, in the greenhouse of razi university, in 2023. the treatments included pb contamination at three levels (0, 150, and 300 mg.kg-1 soil as pb (no3)2), aspartic acid (aa) at three levels (0, 100, and 200 mm), and glutamic acid (ga) at three levels (0, 100, and 200 mm). both acids were used as foliar application. the results showed that the highest proline content (8.12 μmol.g-1) and soluble sugars (2.94 mg.g-1) were obtained in 300 mg.kg-1 of pb, without aa and ga, which shows an increase of 320% and 285%, respectively, compared to the control (without pb and chelating agents). also, the highest amount of shoot and root dry weights, plant height, root length, and volume were found in the treatment of 200 mm of aa and ga, and without pb. in general, aa and ga, as foliar spray could significantly reduce the adverse effects of pb on the crop growth characteristics. thus, application of these chelating agents is a convenient method to diminish the effect of pb stress on lemongrass.