بررسی محتوایی روایات تشبیه امام به کعبه

از روایات شایستۀ تحلیل در حوزۀ امامت، احادیثی است که در آنها امام در امت اسلامی به «کعبه» تشبیه شده است. از مشهورترین آنها حدیثی مروی از حضرت زهرا (س) است که فرمودند: «مَثَلُ الْاِمَامِ مَثَلُ الْکَعْبَةِ اِذْ تُوْتَى وَ لَا تَاْتِی‏».پرسش این است که چرا امام به کعبه تشبیه شده؟ عبارت «اِذْ تُوْتَى وَ لَا تَاْتِی‏» که در روایت آمده با مسالۀ امر به معروف و نهی از منکر که از واجبات است تعارض دارد. این تعارض چگونه قابل حل است؟ چرا امام همچون کعبه عَلَم و محور معرفی شده؟ محوریت امام به چه معناست؟ آیا همچون کعبه اختصاص به مسلمانان دارد؟ واکاوی روایات هم معنا ما را به شناخت علل تشبیه امام به کعبه رهنمون می سازند. در این پژوهش پس از تحلیل های ارائه شده دریافتیم که ائمه (ع) به شیوه های مختلف به هدایت جانهای مستعد می پرداختند و عبارت «اِذْ تُوْتَى وَ لَا تَاْتِی‏» ناظر به امر به معروف و نهی از منکر نمی باشد بلکه یکی از مفاهیم آن روی آوردن مردم به امام جهت تشکیل حکومت است. محوریت امام در نظام خلقت را می توان در حوزه های علت محدثه و علت مبقیه در نظام آفرینش و واسطۀ فیض بودن ایشان مشاهده کرد.

content analysis of the narrations comparing the imam to the kaaba.

among the narrations worthy of analysis in the field of imamate, there are hadiths in which the imam is likened to the kaaba in the islamic ummah. one of the most famous of these is a narration from hazrat zahra (as) where she said: the example of the imam is like that of the kaaba, it is approached but does not approach. the phrase it is approached but does not approach in the narration contradicts the issue of enjoining good and forbidding evil, which is one of the obligations. how can this contradiction be resolved? why is the imam introduced as a symbol and axis like the kaaba? in this research, after presenting the analyses, we found that the imams (as) guided willing souls in various ways, and the phrase it is approached but does not approach is not related to enjoining good and forbidding evil, but rather one of the concepts of turning people towards the imam for the formation of a government.