بررسی سندی و محتوایی گزاره حدیثی «الصَّبْرُ عَلَى الْوَحْدَةِ عَلَامَةُ قُوَّةِ الْعَقْل‏»

مفصل ‌ترین حدیث «کتاب العقل و الجهل» اصول‌الکافی حاوی سفارش‌های پربار امام ‌کاظم‌ (علیه السلام) به هشام‌ بن ‌حکم است. با وجود توصیه‌های فراوانِ آموزه‌های دینی به ‌ارتباط با دیگران در فرازی از این حدیث نه‌تنها از تنهایی نهی ‌نشده بلکه صبر بر آن نشانه‌ای برای کمال عقل شمرده شده ‌است. نوشتار پیش‌رو با روشکتابخانه‌ای وتحلیل محتوا درپی پاسخ به این سوالات است که سند حدیث چگونه است و رابطه میان صبر بر تنهایی و قوت عقل چیست؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد براساس وثوق سندی حدیث ضعیف ارزیابی می‌شود اما قرائن محتوایی مثبِت ارتباط صبر برتنهایی و قوت‌عقل است. در آموزه‌های دینی صبر بر تنهایی به ‌دلیل اجتناب از معاشرت مذموم و استقلال اندیشه و پایداری در مسیرحق، حکایت از قوت قدرت‌ عاقله خواهدداشت. نتایج نیز حاکی از آن است که آگاهی و رشد عقلانی همچنین درک ماهیت پدیده تنهایی بر مبنای خداباوری از جمله عوامل موثر در تقویت صبر بر تنهایی است.