تحلیلی نقادانه بر روایات عاشورایی سبط‌ ابن ‌جوزی در «تذکره الخواص»

مقتل الحسین(ع) تذکره‌ الخواص در زمره مقاتل تاریخی روایی قرن هفتم هجری است که از جهت مذهب نویسنده، محتوای گزارش‎های عاشورایی و اثرگذاری بر مقاتل دوران پس از خود قابل توجه است. بخشی از گزارشی که سبط‌ بن ‌جوزی از قیام امام‌حسین(ع) ترسیم کرده، برخاسته از روایات مقاتل متقدّم است و بخشی دیگر جزء متفرّدات او به شمار می‌آید. در متفردات وی گاه، آشفتگی‎های متنی دیده می‌شود که با وقایع مسلّم تاریخی ناسازگار بوده و در مواردی بنابر رویکرد شیعی شان امام معصوم خدشه‌دار شده است، بگونه‌ای که پایه و اساسی برای نقل دانشوران قرون بعدی محسوب می‎شود. لذا مقتل وی مخاطب را در موطن تامل و تردید می‌افکند و حتی در برخی موارد، شیعه را متاثر از اعتقاداتی خاص معرفی می‌کند. این مقاله که با رویکردی تحلیلی انتقادی سامان یافته، می‌کوشد تا با بررسی جامع تک‌تک گزاره‌های عاشورایی این کتاب به برخی از هجمه‌های تحریفی که نخستین بار در میان روایات عاشورایی جای گرفت، اشاره کند و نیز مطالب تاریخی و روایی آن را ‌‌که عمده‎ترین مباحث مورد تردید و دقت در این مقتل است مورد ارزیابی قرار دهد.