تبارشناسی نامه‌های امیرالمومنین«ع» به ابن‌عباس به روش نقد متن

بخش زیادی از روایات منسوب به امیرالمومنین«ع» به نامه‌ها و مکاتبات ایشان اختصاص دارد. قالب روایی نامه به دلیل مکتوب بودنش اندکی با سایر قالب‌های روایی متفاوت است و گمان می‌رود کمتر در معرض تغییر و تحریف قرار گرفته باشد، اما تبارشناسی و پیگیری سرگذشت تاریخی نامه‌ها نشان می‌دهد که این گونۀ روایی نیز دستخوش تغییراتی شده است. در این مقاله نامه‌های امیرالمومنین به ابن‌عباس با استفاده از روش نقد متن که از رهگذر تشخیص تغییرات و افزوده‌ها و تفاوت گزارش‌های مختلف یک روایت انجام‌پذیر است، تبارشناسی شده است. براین‌اساس مجموعه نامه‌های امام به ابن‌عباس از منابع گوناگون گردآوری و نسبت آن با مبدا صدور سنجیده شد. برای این منظور معیارهایی مثل تعداد منابع روایت‌کننده و میزان اختلاف این منابع در نقل یک نامه گزینش و متن نامه‌ها از صافی این معیارها گذارنیده شد. حاصل کار دسته‌بندی این مجموعه نامه در سه رده با تفاوت در میزان اصالت و اعتبار است.

genealogy of amir al-mu’minin’s letters to ibn abbas by the method of text criticism

a large part of the narrations attributed to amir al-mu’minin (as) is devoted to his letters and correspondence. the narrative format of the letter is slightly different from other narrative formats due to its written nature and it is believed that it has been less exposed to change and distortion, but the genealogy and follow-up of the historical history of the letters show that this type of narrative has also undergone changes. in this article, amir al-mu’minin’s letters to ibn abbas have been genealogically identified using the method of text criticism, which can be done by identifying the changes and additions and the differences between different reports of a narrative. therefore, the collection of imam’s letters to ibn abbas was collected from various sources and its ratio was measured according to the origin of the issue. for this purpose, criteria such as the number of narrating sources and the amount of difference between these sources in quoting a selection letter and the text of the letters were set from these criteria. the result is the classification of this collection of letters in three categories with differences in the level of originality and credibility.