بررسی دلایل روایی عدم طرح ملکات در دانش فقه

نسبت دانش فقه و اخلاق یکی از مباحث مهم و تاثیرگذار بر مباحث میان رشته‌ای این دو دانش است. دیدگاه‌های متفاوتی در خصوص این نسبت وجود دارد که می‌توان آن‌ها را در سه دستۀ اتحاد، تنافر، و تعامل طبقه‌بندی کرد. طرفداران تمایز، چه در معتقد به تنافر و چه تعامل، یکی از تفاوت‌های اساسی میان فقه و اخلاق را در موضوع می‌دانند: موضوع فقه به رفتار انسانی مربوط می‌شود، در حالی که اخلاق به ملکات و منش‌ها می‌پردازد. این پژوهش به بررسی دلایل روایی که امکان دارد ملکات و منش‌ها را از حوزه فقه خارج کنند و داخل در علم اخلاق کنند، می‌پردازد. روش تحقیق به صورت جمع‌آوری و تحلیل دلالی گزاره‌های نقلی بوده است. نتایج نشان می‌دهد که سه دلیل روایی ممکن برای عدم موضوعیت ملکات در فقه، از قوّت کافی برخوردار نیستند. در پایان هم یک دلیل عقلی و انسان‌شناسانه که دست به تاویل روایاتِ دالِ بر حرمت رذایل اخلاقی زده، بررسی و نقد شده است.

examining the narrational reasons for the exclusion of virtues from jurisprudence

abstract: the relationship between jurisprudenc and ethics is one of the important and influential topics in the interdisciplinary discussions of these two fields of study. there are various perspectives regarding this relationship, which can be categorized into three groups: unity, conflict, and interaction. proponents of distinction, whether they believe in conflict or interaction, consider one of the fundamental differences between jurisprudence and ethics to be their subject matter: jurisprudence pertains to human behavior, while ethics deals with virtues and dispositions. this research examines the narrational reasons that may exclude virtues and dispositions from the domain of jurisprudence and include them in the science of ethics. the research method involved the collection and semantic analysis of narrational propositions. the findings indicate that the three possible narrational reasons for the non-subjectivity of virtues in jurisprudence lack sufficient strength. finally, an anthropological rational reason that interprets narratives indicating the prohibition of moral vices has been examined and critiqued.