تاثیر آموزش ریلکسیشن در کاهش استرس شغلی پرستاران

محققین معتقدند انواع استرس در سیستم‌های درونی بدن، تاثیرگذار هستند. تحقیقات نشان داده است که سیستم عصبی خودکار سمپاتیک و غدد درون ریز بدن دارای تاثیر مستقیم و مرکزی در کل بدن است.1 زمانی که یک فرد با استرس مواجه می‌شود واکنش او می‌تواند همراه با علایم جسمی مانند تپش قلب، درد قفسه سینه و بی‌قراری حرکتی باشد.2 هم چنین استرس می‌تواند در بسیاری از بیماری ها نظیر سرماخوردگی، حملات قلبی، عفونت‌ها، اضطراب و انواع هراس، تاثیرگذار باشد.2 روش های مختلف درمان های طبی، روانشناختی و روانپزشکی برای کاهش استرس و آموزش مهارت های مقابله‌ای با آن بخش عمده‌ای از فرآیند مواجهه موثر با استرس را شامل می‌شود. یکی از موثرترین روش ها ریلکسیشن می‌باشد.2تحقیق حاضر از نوع تحقیقات آزمایشی تک گروهی با پیش آزمون و پس آزمون می‌باشد. آزمودنی های پژوهش حاضر را 248 نفر از پرستاران بیمارستان قلب شهید رجایی تهران تشکیل می‌دادند. 208 نفر از افراد گروه نمونه را زنان و 40 نفر را مردان تشکیل می‌دادند. برای انتخاب نمونه ها از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شد. این تحقیق به منظور بررسی تاثیر هیپنوتیزم بر استرس ناشی از محیط کار در بیمارستان انجام گرفت. به منظور بررسی میزان استرس شغلی از پرسشنامه استرس شغلی meslesh استفاده شد.1 پرسشنامه مذکور دارای سوالاتی می‌باشد که علایم جسمانی استرس را مورد سنجش قرار می‌دهد. برای تعیین ثبات درونی پرسشنامه تدوین شده از روش دو نیمه کردن آزمون استفاده شد. همبستگی نیمه اول با نیمه دوم برپایه پاسخ‌های 50 نفر از پرستاران یاد شده محاسبه شد. ضریب همبستگی دونیمه آزمون برابر 85 درصد و ضریب ثبات کل آزمون برابر 91 درصد بود. بدین منظور نمرات پیش آزمون و پس آزمون مورد مقایسه قرار گرفتند. به منظور بررسی اختلاف بین میانگین پیش آزمون و پس آزمون از t دو گروه همبسته استفاده شد. پس از اجرای پیش آزمون افراد گروه نمونه تحت آموزش هیپنوتیزم به صورت خود هیپنوتیزم قرار گرفتند که روش انتخابی برای این تمرین روش ریلکسیشن شولتز بود.2 در این تمرین آزمودنی با القای تصاویر ذهنی هیپنوتیزمی آرامش بخش که متمرکز بر رهاسازی عضلات از تنش می باشد یاد می گیرد عضلات و سپس ذهن خود را در وضعیت بدون تنش قرار دهد. دو هفته بعد جلسه دوم به منظور تکرار تمرین و رفع اشکال انجام گرفت و آزمودنی ها ابهامات خود در مسیر اجرای تمرین را با درمانگران طرح و نسبت به آموزش کامل تر اقدام شد و یک ماه پس از آن، تمرین پس آزمون اجرا شد. با توجه به نتایج حاصله از ضریب t می‌توان این گونه استنباط کرد که اختلاف میانگین‌ها بین نمرات پیش آزمون و پس آزمون معنی دار می‌باشد.در مورد ثابت کردن درمان ها ومتدهای غیر دارویی همواره این مشکل وجود دارد که برعکس تحقیقات دارویی، نمی‌توان از روش کنترل با دارونما (placebo-controlled clinical trial) استفاده کرد.3 در این مطالعه، چون چیزی شبیه به هیپنوتیزم وجود نداشت، بنابراین ناگزیر بودیم از مقایسه ی خود این افراد قبل و بعد از آموزش خود هیپنوتیزم استفاده کنیم و با استفاده از این روش و با توجه به نتایج حاصله از تحلیل آماری مشخص شد که ارتباط معنی داری میان میانگین نمرات پیش آزمون و پس آزمون وجود دارد و با درجه ی اطمینان 99 درصد می‌توان گفت که خودهیپنوتیزم و آرام سازی پیشرونده عضلانی (ریلکسیشن) بر کاهش استرس ناشی از محیط کار (استرس شغلی) تاثیر دارد. با توجه به نتایج تحقیق حاضر و تحقیقات انجام شده در این زمینه می‌توان نتیجه گرفت که خود هیپنوتیزم و ریلکسیشن بر کاهش استرس ناشی از محیط کار در افراد موثر است بنابراین آموزش و اجرای این روش را در مشاغل سخت و پر استرس به منظور کم کردن عوارض نوروسایکوفیزیولوژیک استرس به تمام گروه های هدف اکیدا توصیه می کنیم. ]م ت ع پ ز، 13(4): 47