عوامل موثر در ایجاد خشکی دهان

خشکی دهان وضعیتی است که در آن بزاق، به میزان کافی ترشح نمی شود. علل شایع خشکی دهان، آتروفی غدد بزاقی، مصرف دارو، رادیوتراپی سر و گردن، سندرم شوگرن، استعمال دخانیات وابتلا به بیماری های سیستمیک می-باشد. شیوع خشکی دهان بین 40-25 درصد متغیر است.1عوارض خشکی دهان، پوسیدگی دندانی، سوزش مخاط و اختلال در بلع و تکلم می باشد.1 این بیماری مشکلات عدیده ای را برای فرد به وجود آورده و کیفیت زندگی را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. برای پیشگیری و رفع این عارضه باید، میزان وقوع و عوامل مرتبط با آن شناسایی شود. طی این مطالعه، عوامل مرتبط با خشکی دهان در 400 بیمار دندانپزشکی ارزیابی شد. افراد شرکت کننده می بایست 2 ساعت قبل از معاینه از سیگار کشیدن، خوردن و آشامیدن پرهیز کنند. تشخیص خشکی دهان براساس معیارهایی هم چون خشکی لب، آتروفی و رنگ پریدگی مخاط وچسبیدن وسیله معاینه به مخاط گذاشته شد. 8/35 درصد افراد مورد تحقیق مبتلا به خشکی دهان بودند. میانگین سنی بیماران 35 سال بود. خشکی دهان در گروه سنی بالای 51 سال، شایعتر بود. عوامل مستعد کننده بروز خشکی دهان در سالمندان، دهیدراتاسیون، ابتلا به بیماری های سیستمیک، مصرف دارو و تغییرات غدد بزاقی می باشد. شیوع خشکی دهان در زنان و افرادی که یک یا چند دارو مصرف می کردند، به طور مشخصی بیشتر بود. یایسگی و تغییرات هورمونی عامل مستعدکننده بروز خشکی دهان در زنان می باشد.2 بیش از 1500 دارو شناخته شده است که موجب خشکی دهان می شوند. از جمله می توان به آنتی هیستامین ها، ضدافسردگی های سه حلقه ای ودیورتیک ها اشاره نمود که مکانیسم اثر آن ها در ایجاد خشکی دهان، متفاوت می باشد.1 طی بررسی انجام شده، داروهای آنتی هیستامین وبرونکودیلاتور بیش از سایر گروه های دارویی موجب خشکی دهان شده بودند. بیشترین میزان خشکی دهان در افراد مبتلا به اختلالات روانی و بیماری های اعصاب، گزارش شد. مصرف داروهای آرام بخش و ضدافسردگی در این افراد، موجب تشدید و پایداری علایم خشکی دهان می شود.ابتلا به برخی از بیماری های سیستمیک نیز زمینه ساز بروز خشکی دهان می باشد. دیابت با تاثیر روی عملکرد غدد بزاقی، موجب کاهش خروجی بزاق و بروز خشکی دهان می گردد.3به جرات می توان گفت، احتمال وقوع خشکی دهان در زنان و افراد مسن بیشتر است. فاکتورهای مرتبط با بروز خشکی دهان در افراد مورد مطالعه، ابتلا به بیماری سیستمیک (عصبی،روانی) مصرف دارو (آنتی هیستامین، برونکودیلاتور) سن، جنس و استعمال دخانیات بود. با توجه به اینکه در بعضی از مبتلایان، هیچ گونه عامل مستعدکننده ای برای بروز بیماری قابل شناسایی نبود، لازم است، مطالعات بیشتری در این زمینه انجام شود و سایر فاکتورهای احتمالی بررسی شود. در مجموع گروه هایی که احتمال وقوع خشکی دهان در آن ها بسیار بالاست می بایست، در فواصل زمانی منظم غربالگری شده و در صورت مشاهده علایم اولیه خشکی دهان، تحت درمان قرار گیرند تا از پیشرفت بیماری و عوارض ناشی از آن از جمله پوسیدگی دندانی و کاندیدیازیس جلوگیری شود. ]م ت ع پ ز، 13(6):48 (1390