آگاهی و عملکرد زنان نسبت به خوددرمانی با دارو بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی

بیماری و سلامتی واژگانی هستند که قدمت آن ها به تاریخ خلقت بشر بر می گردد. در این راستا به نظر می آید بیماری بیشتر از سلامتی توجه انسان را به خود معطوف داشته و استفاده از دارو به اشکال مختلف به عنوان یکی از راه های مبارزه با بیماری از گذشته مطرح بوده است. امروزه شاهد دسترسی هر چه بیشتر افراد به داروهای مختلف ایم که به عنوان یک پدیده اجتماعی زیان بخش یعنی خود درمانی مطرح شده است. خوددرمانی می تواند از طریق مصرف یک داروی صنعتی یا داروی دست ساز، دستیابی به دارو بدون تجویز متخصص،1 استفاده از داروهای تجویز شده قبلی در موارد مشابه،2 تقسیم داروهای تجویز شده برای یک نفر بین اعضای خانواده و آشنایان و استفاده از داروهای اضافی باقیمانده در منزل انجام شود.3 پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی و مقطعی می باشد که بر روی 385 نفر از زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر اصفهان صورت پذیرفته است. جمع آوری اطلاعات با استفاده از پرسشنامه ای شامل آگاهی، اجزای مدل و عملکرد انجام شد و نتایج حاصله با نرم افزارspss-16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در این پژوهش میانگین نمره آگاهی و عملکرد زنان در زمینه خود درمانی به ترتیب 78/19±66/54 و80/13±97/82 بود. نتایج نشان داده اند که میانگین حساسیت درک شده 11/17±48/72، شدت درک شده 73/14±60/71، منافع درک شده 13/17±29/68 و موانع درک شده 67/19±64/61 می باشد. در این پژوهش بیشترین فراوانی خود درمانی به تفکیک نوع بیماری شامل سرماخوردگی 223 نفر (%6/57) و بیشترین داروی مصرفی نیز شامل شربت ها و قرص های سرماخوردگی 208 نفر (%7/53) و عمده ترین علل خود درمانی نیز تجربه قبلی از بیماری (%4/36) می باشد. مهم ترین منبع کسب اطلاعات زنان مورد مطالعه در زمینه مصرف داروها، پزشک (%59/76) و تلویزیون (%98/32) و مهم ترین عامل پیشگیری کننده از خوددرمانی، ترس از ابتلا به عوارض ناشی از مصرف خودسرانه داروها (%54/69) بود. به نظر می رسد پزشکان نقش به سزایی در آگاه سازی افراد از عوارض حاصل از مصرف خودسرانه داروها دارا هستند که بر این اساس آموزش پزشکان و داروسازان در زمینه تجویز صحیح داروها و مشاوره با مصرف کنندگان داروها و تهیه بروشورها و کاتالوگ های مربوط به طرز استفاده صحیح از داروها می تواند میزان خوددرمانی در جمعیت زنان را به حداقل مقدار ممکن برساند. ]م ت ع پ ز،1390، 13(8):52[