الگوی ارتقای خصوصی سازی در شرکت‌های دولتی ایران با بکارگیری تئوری نهادی (مورد مطالعه: شرکت های تولید لاستیک)

در چند دهه اخیر، خصوصی‌سازی یکی حوزه‌هایی است که بسیار به آن پرداخته و با توجه به مشکلات متعددی که در زمینه مدیریت و عملکرد شرکت‌های دولتی مشاهده می‌شود، ضرورت زیادی دارد.با این‌وجود،خصوصی‌سازی باید به شکل مطلوب و با درنظرگرفتن تمامی عوامل داخلی شرکت‌ها و متغیرهای محیط نهادی انجام پذیرد.از این‌رو،در این تحقیق طراحی الگویی به منظور ارتقای خصوصی‌سازی در شرکت‌های دولتی ایران با بکارگیری تئوری نهادی مدنظر قرار گرفته است. تحقیق حاضر، از نظر هدف کاربردی-توسعه ای و در زمره تحقیقات آمیخته قرار دارد.در مرحله کیفی، از روش تحلیل تم برای شناسایی عوامل موثر بر خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی براساس تئوری نهادی استفاده شد. بدین منظور با 23 نفر از خبرگان که به صورت هدفمند انتخاب شدند، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت.براساس یافته‌ها، 3 دسته عوامل همشکلی اجباری (عوامل فرآیند واگذاری و عوامل پشتیبانی)، همشکلی تقلیدی (عوامل رقابتی و عوامل بازاریابی) و همشکلی هنجاری (عوامل محیطی و عوامل اقتصادی) شناسایی شدند. در بخش کمی نیز با روش تحلیل عاملی تاییدی به آزمون و اعتبارسنجی الگوی تحقیق پرداخته شد. بدین منظور با ابزار پرسشنامه از 70 نفر از صاحبنظران و افراد خبره در زمینه خصوصی‌سازی و دست‌اندرکار واگذاری شرکت‌های دولتی نظرخواهی به عمل آمد. براساس یافته‌های تحلیل عاملی، کلیه عوامل شناسایی‌شده تایید شدند. همچنین، اولویت عوامل براساس بار عاملی محاسبه شده به ترتیب همشکلی اجباری، همشکلی تقلیدی و همشکلی هنجاری با مقادیر 0.820، 0.801 و 0.788 می‌باشد.نتایج تحقیق نشان داد که بهره‌گیری از تئوری نهادی در حوزه خصوصی‌سازی می‌تواند اثربخش باشد و شناخت مطلوبتری نسبت به عوامل موثر بر آن ایجاد کند.

the pattern of promoting privatization in iran's stateownedcompanies using institutional theory (case study:rubber production companies)

in the last few decades, privatization is one of the areas that has been discussed a lot and it is very necessary due to the many problems that are observed in the field of management and performance of public companies. nevertheless, privatization should be done in the best way and considering all the internal factors of the companies and the variables of the institutional environment. therefore, in this research, designing a model to promote privatization in iran's state-owned companies by applying institutional theory has been considered. the current research is applied-developmental in terms of purpose and is among mixed research. in the qualitative stage, the theme analysis method was used to identify the factors affecting the privatization of state-owned companies based on institutional theory. for this purpose, a semi-structured interview was conducted with 23 experts who were selected purposefully. based on the findings, 3 categories of forced homogeneity (handover process factors and support factors), imitative homogeneity (competitive factors and marketing factors) and normative homogeneity (environmental factors and economic factors) were identified. in the quantitative part, the test and validation of the research model was done with the confirmatory factor analysis method. for this purpose, 70 experts and experts in the field of privatization and handover of state-owned companies were asked for their opinions using a questionnaire. based on the findings of factor analysis, all identified factors were confirmed. also, the priority of the factors based on the calculated factor load is forced homomorphism, imitative homomorphism and normative homomorphism with values of 0.820, 0.801 and 0.788 respectively. the results of the research showed that the use of institutional theory in the field of privatization can be effective and create a better understanding of the factors affecting it.