بررسی اثرات محلول‌پاشی نانو کلات آهن بر میزان متابولیت‌ها و ارزش غذایی گیاه کاهو (lactuca sativa linn.)

در سال‌های اخیر بسیاری از پژوهش ها در پی یافتن راهکارهای مناسبی جهت بهبود ارزش غذایی گیاهان و افزایش تولید محصولات بودند. به منظور افزایش عملکرد گیاهان و کاهش مصرف منابع غذایی حیوانی نیاز به استفاده از تکنیک‌های نوین زراعی است. یکی از مهم‌ترین تکنیک ها جهت بهبود سیستم تغذیه ای گیاهان و کاهش کاربرد کودهای شیمیایی استفاده از کودهای سنتتیک با بنیان آلی مانند نانو کلات آهن است. کودهای نانو به‌راحتی توسط گیاه جذب می‌شوند و کارایی بیشتری نسبت به کودهای شیمیایی معمولی دارند. بر همین اساس، این پژوهش به‌منظور ارزیابی تاثیر نانو کلات آهن بر ارزش غذایی و میزان جذب عناصر ریزمغذی توسط گیاه کاهو انجام شد. این پژوهش به‌صورت طرح کاملاً تصادفی در 3 تکرار در آزمایشگاه سیتوشیمی دانشگاه تبریز در سال 1401-1400 صورت گرفت. جهت بررسی اثرات نانوکلات آهن بر میزان پتانسیل گیاه کاهو به منظور جذب عناصر ریزمغذی از 3 سطح نانو کلات آهن (0، 0.5 و 1 گرم در لیتر) استفاده شد. در حضور نانو کلات آهن محتوی متابولیت های ثانویه از جمله فنل کل، فلاونوئید و به علاوه ظرفیت آنتی اکسیدانی کاهو نسبت به نمونه ی شاهد افزایش معنی داری داشت. همچنین، باتوجه‌به نتایج با افزایش غلظت نانو کلات آهن در میزان متابولیت های اولیه مانند پروتئین کل، قند محلول، آمینواسیدهای آزاد گیاه کاهو نسبت به نمونه ی شاهد افزایش مشاهده شد. با افزایش اعمال نانو کلات آهن به گیاه کاهو تجمع عناصر ریزمغذی از جمله آهن، کلسیم، روی، پتاسیم و فسفر در ریشه و اندام هوایی سیر صعودی نشان داد که این افزایش در تیمارهای نانو کلات آهن با غلظت بالاتر بیشتر بود. نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش گویای آن بود که نانو کلات آهن علاوه بر افزایش تولید متابولیت های اولیه و  ثانویه گیاهان می تواند به‌عنوان کود مطمئنی جهت تامین آهن و عناصر ریزمغذی برای آن ها مورداستفاده قرار گیرد.  

investigating the effect of foliar application of nano chelated iron on the amounts of metabolites and nutritional value of lettuce (lactuca sativa linn.)

in recent years, many research studies have conducted to find ways to improve agricultural products and eliminate chemical fertilizer pollutants. in order to increase the yield of plants and reduce the consumption of animal food resources, it is necessary to use new agricultural techniques. organic-based synthetic fertilizers such as nano chelated iron can contribute greatly to improving the nutritional system of plants and reducing the need for chemical fertilizers. nano fertilizers are easily absorbed by plants and are more effective than conventional chemical fertilizers. on the basis of this information, this study was conducted to investigate the nutritional value of lettuce and its ability to absorb micronutrient elements. the study was conducted at tabriz university in 1400-1401 as a completely randomized design in three repetitions. three levels of nano chelated iron (0, 0.5 and 1 g/l) were used to investigate the effect of nano chelated iron on lettuce plant absorption of micronutrients. nano chelated iron significantly increased the levels of secondary metabolites, including total phenols and flavonoids, as well as lettuce’s antioxidant capacity as compared to control samples. additionally, the results indicated that larger concentrations of nano chelated iron led to higher levels of total protein, soluble sugar, and free amino acids among lettuce plants compared to the control sample. it has been shown that micronutrients such as iron, calcium, zinc, potassium, and phosphorus accumulate in the roots and shoots of lettuce plants with the increased application of nano chelated iron to lettuce plants. this increase was greater in plants treated with higher concentrations of nano chelated iron. as a result of this study, the nano chelated iron was shown to increase plant primary and secondary metabolites, as well as provide iron and micronutrients for plants.