بررسی ارتباط داده‌‌های ‌عمق اپتیکی آئروسل(aod) ماهواره modis در ساعت‌های مختلف با شاخص آلودگی هوای pm10 در شهر اهواز در سال 1401

زمینه و هدف: در چند دهه گذشته آلودگی هوا به خصوص ذرات معلق pm10 به عنوان یک نگرانی قابل توجه، سلامت افراد را تحت تاثیر قرار داده است و به عنوان مهم‌ترین مشکل زیست محیطی و آلاینده هوا در شهر اهواز به وضوح قابل مشاهده است. از طرف دیگر سنجش از دور(rs) در دهه اخیر به عنوان یک منبع مناسب برای پایش آلودگی هوا به وسیله محققان معرفی شده است . لذا هدف از این مطالعه تعیین و بررسی ارتباط داده‌‌های ‌عمق اپتیکی آئروسل(aod) سنجنده modis در ساعت‌های مختلف با شاخص آلودگی هوای pm10 در شهر اهواز در سال 1401 بود.روش بررسی: این مطالعه‌ای مقطعی است که در سال 1401 انجام شده است. در این مطالعه با توجه به ماهیت ضروری نقش ذرات  گرد و غبار و پراکندگی گسترده آنها ارتباط بین داده‌‌های aod از سنجنده modis و pm10 از ایستگاه اداره کل محیط زیست شهر اهواز برای یک سال تهیه شد. سپس به منظور بررسی ارتباط میان این دو پارامتر، مقادیر ساعتی pm10 در ساعات 12، 13، 14 و 15 به تفکیک فصول مختلف مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج این تحلیل، به ما امکان می‌دهد که تاثیرات فصلی و زمانی را در همبستگی بین این پارامترها مورد ارزیابی قرار دهیم. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از آزمون آماری ضریب همبستگی تجزیه و تحلیل شدند.یافته‌ها: با توجه به نتایج ضریب همبستگی به دست آمده ارتباط قابل توجهی بین مجموعه داده‌ها ‌مشاهده شد که نشان دهنده ارتباط بالای بین aod و pm10 در منطقه تعیین شده است. همبستگی روزانه و ساعت‌‌های مختلف 12، 13، 14، 15 به ترتیب ضرایب برابر با 0.41، 0.75، 0.72، 0.78، 0.86 که بالاترین همبستگی ساعت 15 مشاهده شد. ذرات معلق pm10 در هوا به دلیل وجود پدیده گردو خاک که در فصل گرم سال شدت می‌یابد و بیشترین همبستگی عمدتاً در فصل گرم سال(بهار و تابستان) مشاهده گردید. هم‌چنین، ضریب همبستگی در فصل سرد که شامل( پاییز و زمستان) است، به کمترین نقطه خود رسید. نتیجه‌‌گیری: این مطالعه فواصل زمانی مختلفی را مورد بررسی قرار داد که هر کدام سطح ارتباط متفاوتی را نشان می‌دهد. با توجه به مقادیر ضرایب همبستگی به دست آمده، می‌توان داده‌های سنجش از دور را به‌ عنوان منبعی معتبر برای پایش آلودگی هوا به کار برد.

examining the relationship between modis satellite aerosol optical depth (aod) data at different hours and pm10 air pollution index in ahvaz city

background & aim: in the past few decades، air pollution، especially pm10 particulate matter، has been a significant concern affecting people's health and is clearly visible as the most important environmental problem and air pollutant in ahvaz، iran. on the other hand، remote sensing (rs) has been introduced as a suitable source for air pollution monitoring by researchers in the last decade. therefore، the aim of the present study was to determine and investigate the relationship between aerosol optical depth (aod) data from modis sensor at different hours and pm10 air pollution index in ahvaz، iran، in 2022.methods: the present cross-sectional study was conducted in 2022. given the critical role and widespread distribution of dust particles، the present study examined the relationship between aod data from the modis sensor and pm10 data from the environmental protection agency station in ahvaz، iran، over the course of one year. to evaluate the correlation between these two parameters، hourly pm10 values at 12:00، 13:00، 14:00، and 15:00 were analyzed for different seasons. the results of the present analysis allowed the researchers to assess seasonal and temporal effects on the correlation between these parameters. the collected data were analyzed using spss software and the statistical correlation coefficient test.results: the correlation results revealed a significant relationship between the datasets، indicating a strong association between aod and pm10 in the specified region. the daily correlations at different hours—12:00، 13:00، 14:00، and 15:00—showed coefficients of 0.41، 0.75، 0.72، 0.78، and 0.86، respectively، with the highest correlation observed at 15:00. the concentration of pm10 particles in the air is influenced by dust events، which intensify during the hot season، with the highest correlations mostly observed in spring and summer. additionally، the correlation coefficient reached its lowest point during the cold season (fall and winter).conclusion: the present study examined various time intervals، each showing different levels of correlation. based on the obtained correlation coefficients، remote sensing data can be used as a reliable source for air pollution monitoring.