کتب دانشگاهی روش پژوهش به مثابه‌ ابزار جامعه پذیری دانشجویان نسبت به اصول اخلاقی: مطالعه موردی تطبیقی

کتاب‌های درسی دانشگاهی به‌ویژه در مقطع کارشناسی نقطه‌ آغازین جامعه‌پذیری دانشجویان در برخی زمینه‌ها می‌باشند؛ به این معنا که بعضی ارزش‌ها، باورها، مهارت‌ها، و دانش‌ها را در آن‌ها تثبیت، درونی‌سازی، و تقویت می‌نمایند و جهان‌بینی آن‌ها را به شکل ماندگارتری شکل می‌دهند. از این رو، بایسته است محتوای‌شان از جنبه‌های گوناگون مورد واکاوی علمی و اسلوب‌مند قرار گیرد. در این راستا، پژوهش موردکاوانه‌ کنونی کوشیده تا سه کتاب‌ روش پژوهش انتشارات دانشگاهی سمت، پیام نور، و رهنما را که عمدتاً در مقطع کارشناسی رشته‌ آموزش زبان انگلیسی مورد استفاده قرار می‌گیرند، از حیث میزان و ماهیت ملاحظات مربوط به اخلاق پژوهش با سه نمونه کتاب‌ مشابه در انتشارات بنام بین‌المللی آکسفورد، سِیج، و کمبریج بسنجد و موارد اشتراک و افتراق‌شان را بنمایاند و از این رهگذر دیدی جامع‌تر به سیاست‌گذار و مولف این حوزه به دست دهد. در این کنکاش، پیش‌محتوا، محتوای اصلی، و پس‌محتوای آثار پیش‌گفته مورد تحلیل محتوای کیفی واقع شد تا مشخص شود در پیوند با اصول اخلاق پژوهش چه مواردی احیاناً گنجانده و یا حذف شده‌اند و کیفیت این بازنمایی به چه صورت است. نویافته‌های پژوهش گواه آن است که در حالی که انتشارات بین‌المللی اهتمام ویژه‌‌تری نسبت به گنجاندن و آموزش صریح مباحث اخلاق در پژوهش را به مخاطب دارند، نویسندگان ناشران داخلی از کنار این مهم گذشته و یا در لفافه به آن پرداخته‌اند. هم‌چنین، مطالب ناشران بین‌المللی عمدتاً سرشار از تاکید بر اهمیت پرداختن به اخلاقیات در سرتاسر پژوهش و نیز در بیان موضوع آمیخته با گونه‌ای حس اضطرار در مخاطب همراه است.

university research methods textbooks as agents of socialization of students into ethical guidelines: a comparative case study

university textbooks, especially those taught at a bachelor’s degree, are considered as a point of departure of students’ socialization into certain issues. in other words, they establish, internalize, and reinforce particular values, beliefs, skills, and knowledge types and shape their worldviews in a more durable way. therefore, it is imperative that their content be scrutinized in a more scientific and systematic way. along the same lines, the present case study has sought to compare and contrast research methods textbooks published by the iranian university textbook publishers of samt, payame noor, and rahnama publications whose books are extensively used in the field of language education, with similar textbooks published by prestigious international publishers of oxford university press, sage publications, and cambridge university press, in terms of the likely inclusion of ethical considerations and to identify their (dis)similarities thereby providing the respective policymaker and textbook compiler with a more thorough view of it. the investigation examined the front matter, main body, and the back matter of the said university textbooks to see, with respect to research ethics, what issues had been included/excluded and how they had been represented in/through them. it was found that, whereas the textbooks published by international publishers laid more emphasis on research ethics, the domestic authors had either ignored or treated them implicitly. further, the materials developed by the international publishers drew attention to dealing with research ethics throughout a work and were expressed in such a way as to arouse a sense of urgency in the audience.