از خوانش تا آموزش ارزیابی کارآمدی کتاب «آشنایی با معماری معاصر» در بازخوانی و آموزش تحولات و تجربیات معماری معاصر

در فرایند آموزش معماری، یکی از موضوعات کلیدی، شناختِ سیرِ تحولات تاریخی سبک‌های مختلف است تا با واکاوی زمینه‌های پیدایش آن‌ها، تعامل معماران با مبانی فکری فلسفی و نمود آن در پروژه‌های شاخص هر دوره، تحلیل شود. اهمیت این امر تا حدیست که درس «معماری معاصر غرب» از دروس اصلی دورۀ کارشناسی مهندسی معماری است. از این‌رو، این مقاله در پی آن است تا با رویکرد توصیفی تحلیلی و با به کارگیری شاخص‌های نقد شکلی و نقد محتوایی، کتاب «آشنایی با معماری معاصر» از کتب درسی نشر دانشگاه پیام نور را در قامت یک منبع آموزشی دانشگاهی برای این درس، بررسی کند و انطباق ساختار و محتوای آن را با سرفصل مصوب وزارت علوم ارزیابی نماید. در این راستا، گستردگی موضوعی و غنای محتوای کتاب، با چهار عنوان از دیگر کتب فارسی پراستناد در همین حوزۀ موضوعی، مقایسۀ تطبیقی نیز شده است. یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که جامعیت محتوایی نسبت به دوره‏های تاریخی و سبک‏های بررسی شده کامل نیست و به موضوعاتی همچون کنگرۀ سیام و منشور آتن، اکسپرسیونیسم و ترادیسیونالیسم، راسیونالیسم متاخر و شیوه‏گرایی نوین، و جنبش‌های دهۀ 1960 پرداخته نشده است، حال آنکه این سبک‌ها از موارد شاخص اثرگذار بر سیر جریانات فکری فلسفی معماری معاصر غرب هستند و می‌توان گفت این کتاب، حدود نیمی از مطالب مورد تاکید سرفصل مصوب وزارت علوم را پوشش داده است. از سویی دیگر، به دلیل تمرکز محتوای کتاب بر معماری معاصر که هم وجهی فکری فلسفی و هم وجهی کالبدی بصری دارد، نیاز به جداول تحلیلی و مقایسه‌ای و تصاویری خوانا از بناهای شاخص هر سبک برای یادگیری عمیق‌تر و دقیق‌تر دانشجویان به چشم می‌خورد. امید است نتایج پژوهش و پیشنهادات ارائه شدۀ مبتنی بر آن‌ها، بتواند در صورت صلاحدید مولفان، برای تصحیح و تکمیل این اثر در ویرایش‌های بعدی، به کار گرفته شود؛ و مرور نقادانۀ این اثر، برای مولفان و مدرسان حوزۀ مبانی نظری معماری، خصوصاً معماری معاصر، مثمرثمر باشد.

from reading to teachingevaluating the effectiveness of the book introduction to contemporary architecture in rereading and teaching the developments and experiences of contemporary architecture

in the architectural education process, one of the key subjects is understanding the historical evolution of different styles. by examining the contexts of their emergence, the interaction of architects with philosophical-intellectual foundations, and their manifestation in the landmark projects of each period, a comprehensive analysis can be conducted. the significance of this topic is such that it has been established as a core course in undergraduate architecture programs. therefore, this article aims to critically analyze the textbook introduction to contemporary architecture published by payam-e noor university, as a university-level educational resource for this course. this analysis employs descriptive-analytical methods and utilizes formal and content criticism criteria to assess the book's structure and content alignment with the official syllabus approved by the ministry of science. in this regard, the breadth of the subject matter and the richness of the book's content are compared with four other highly cited persian books in the same subject area. the research findings indicate that the book's content coverage of historical periods and styles is not comprehensive and does not address topics such as the ciam congress and the athens charter, expressionism and traditionalism, late rationalism and neo-constructivism, and the movements of the 1960s. however, these styles are significant and influential on the course of philosophical and intellectual trends in western contemporary architecture and it can be said that this book covers approximately half of the topics emphasized in the approved syllabus of the ministry of science. moreover, due to the book's focus on contemporary architecture, which has both a philosophical-intellectual aspect and a physical-visual aspect, there is a need for analytical and comparative tables and clear images of the landmark buildings of each style to facilitate deeper and more accurate learning for students. it is hoped that the research findings and the suggestions presented based on them can be used, if deemed appropriate, to correct and complete this work in future editions. furthermore, this critical review of the book can be beneficial for authors and instructors in the field of architectural theory, particularly contemporary architecture.