روش شناسی یا فرونسیولوژی: فهم رویکرد فرونتیک در پژوهش های علوم انسانی

روش‌شناسی ابزاری مهم در هر پژوهش اعم از پژو هش های علوم انسانی و اجتماعی و همچنین علوم پایه و طبیعی است. اگرچه در روش‌شناسی پژوهشی، علوم انسانی بیشتر دنباله‌رو علوم طبیعی بوده است، امّا هر چه به جلو پیش رفتیم، علوم انسانی و اجتماعی تلاش کرده است تا روش‌شناسی خاص خود را دنبال کند. بدین منظور رویکردهای روش‌شناسی مختلفی در حوزه علوم انسانی و اجتماعی پیشنهاد شده است تا بتوان با استفاده از آنها نتایج پربارتری گرفت. امّا آیا این روش‌شناسی‌ها توانسته است نتایج مشخص و بهتری را در پی داشته باشد؟ آیا روش‌شناسی‌های جدید می‌تواند مسائل اجتماعی را به خوبی مسائل طبیعی حل کند؟ در علوم انسانی و اجتماعی که هدف غائی از پژوهش بهبود کیفّیت زندگی و رفاه و بهزیستی فردی و جمعی است؛ کدام روش‌شناسی توانسته است آن را محقق سازد؟ در پژوهش حاضر تلاش شده است با تاکید ویژه بر حکمت عملی (فرونسیس) ارسطو، روش‌شناسی متکی بر آن شرح داده شود. فرونسیس یکی از پنج فضیلت عقلانی ارسطو است که آن را مقدم بر دیگر فضیلت‌ها دانسته است. در تحقیق مبتنی بر فرونسیسِ ارسطو به طور ویژه تاکید بر زمینه و بستری است که مسائل آن باید در آنجا حل و فصل شوند. مسئله‌محور بودن پژوهش، اساس این رویکرد را بنیان می‌نهد؛ یعنی رویکرد فرونسیس در پژوهش معتقد است به جای روش‌محور بودن باید بر مسئله تمرکز کرد و متناسب با آن روش را انتخاب کرد. به عبارتی، در رویکرد حکمت‌بنیان که مبتنی بر فرونسیس ارسطو است، نزدیک شدن به واقعیت به منظور حل مسئله بر نوع روش ارجحیت دارد. . رویکرد فرونتیک یا روش‌شناسی پراکسیس‌محوری در پژوهش که توسط فلایبرگ در تحقیق برنامه ریزی فرونتیک مطرح شده است بر اساس این چارچوب شکل گرفته است. این پژوهش تلاش کرده است فرونسیولوژی را به جای روش شناسی یا حتی روش‌شناسی فرونسیولوژی در علوم انسانی و اجتماعی معرفی کند.

methodology or phronesiology: understanding of phronetic approach in humanities research

conducting any scientific research requires a special approach in research methodology in that field. methodology serves as a vitalinstrument for all disciplines-whether in the humanities, social sciences, or the natural and basic sciences. the three dominant paradigms in this realm are positivism, interpretivism, and critical theory. positivists maintain that reality is confined to the observable, material world and therefore rely exclusively onempirical, sense-based methods. in contrast, the interpretive paradigm regards human phenomena as fundamentally different from natural ones, emphasizing that external realities are reflections of internal, mental interactions. critical theorists, meanwhile, argue that understanding the deeper layersof social reality requires penetrating beyond the observable surface to uncover underlying structures through critique. hybrid approaches designed to reconcile these paradigms haveproven only partially successful, largely because they stem from divergent worldviews.hence, a new framework is needed.although humanities research has long modeled itself on the methodologies of the natural sciences, recent decades have witnessed an effort by the humanities and social sciences to articulate methodologies that reflect their unique subjectmatter. among these emerging perspectives, the phronetic approach-rooted in aristotle’s notion of phronesis or practical wisdom-offers a promising alternative. achieving a fundamental shift in humanities research requires renewed attention tothe concept of wisdom. while this idea challenges conventional methodological paradigms and exposes some of their core limitations, it also unsettles standard social scientific approachesthat resist non-empirical or value-centered perspectives. the key question, therefore, is what kinds of inquiries and problem-solving capacities become possible when research isguided by phronesis, and what methodological features define a phronetic approach within the human sciences. this paper seeks to clarify these questions by explicating the methodologicalimplications of aristotle’s concept of practical wisdom.