مواجهه با چالش های گزینش پژوهش های بنیادین در برنامه هفتم پیشرفت: رویکرد زنجیره بلوکی

پژوهش هایی که به ایجاد فهمی بنیادین درباره‌ موضوع پژوهش منجر می شوند و هدف کاربردی خاصی ندارند پژوهش های بنیادین نامیده می شوند. روش های مرسوم در سیاست گذاری پژوهش های بنیادی، که عمدتًا مبتنی بر نظر کارشناسان و ارزیابان محدود هستند، با مشکلاتی مانند اعمال نظرهای شخصی، عدم شفافیت، و سیاست گذاری بالا به پایین مواجه اند. این مسائل به کاهش اعتماد عمومی، عدم مقبولیت در جامعه علمی، و اتلاف منابع منجر شدهاند. همچنین، نبود معیارهای عینی برای ارزیابی پژوهش های بنیادین و پیچیدگی های ناشی از تعاملات بین پروژه ها، مدیریت این حوزه را دشوارتر کرده است. هرچند برنامه‌ هفتم تقاضامحوری و رفع نیازهای کاربردی داخلی، تاثیردر آموزش نیروی ماهر، مرجعیت علمی در سطح جهانی وتمرکز منابع مالی برای نیل به این هدف ودر نهایت توجه به فناوری های نوین را در حمایت از طرحهای تحقیقاتی ضروری دانسته، پیچیدگی فرایند ارزیابی و گزینش پژوهش های بنیادین باعث شده تحقق این اهداف در آنها عملًًا ناممکن شود.در این پژوهش از مرور نظام مند مقالات موجود بر اساس نمایه‌ نورمگز و در مرحله‌ بعد، از تحلیل مقولهمحور )تماتیک( مقالات برای استخراج چالش های اصلی گزینش پژوهش ها در این حوزهاستفاده و سپس راه حلی پیشنهادی برای چالش های یافت شده ارائه شد.در این مقاله، ابتدا با استفاده از تحلیل محتوای کیفی مقالاتفارسی مهم ترین چالش های گزینش پژوهش های بنیادین در ایران شناسایی شد که می توان آنها در پنج دسته طبقه بندی کرد: پیشبینی ناپذیری ستانده ها؛ سیاست گذاری بالا به پایین و دشواری های تصمیم گیری متمرکز و تصمیمات شخصی؛تقسیم ناپذیری و تملک ناپذیری؛ هم پوشانی و هم افزایی پروژه ها؛و تضاد سیاستی. در مرحله‌ بعد، با استفاده از بازارهای پیشبینی و قراردادهای هوشمند مبتنی بر زنجیره‌ بلوکی، مدلی برای گزینش پژوهش های بنیادین پیشنهاد شده که می تواند فرایندهای تصمیمگیری را شفاف تر کند، مشارکت جمعی را افزایش دهد، واعتماد به تصمیمات اتخاذشده را تقویت کند.در راهکار پیشنهادی، بازارهایی مبتنی بر زنجیره‌ بلوکی برای ارزیابی طرح های تحقیقاتی پیشنهادی طراحی می شود. سپس ارزیابان متعدد از گروه های مختلف ذی نفعان با خرید توکن هایی به طرح های پیشنهادی رای میدهند و بر اساس هزینه ها و موفقیت های طرح های منتخب، پاداش دریافت می کنند یا جریمه می شوند. این راهکار علاوه بر فراهم آوردن تسهیلاتی برای حل هر پنج دسته از چالش های شناسایی شده، به افزایش شفافیتفرایند تصمیم گیری و مقبولیت نتایج و نیز گسترش ارزش های مردم سالارانه کمک می کند.

facing the challenges of selecting fundamental research in the seventh development plan: a blockchain approach

research that leads to a fundamental understanding of the research topic and does not have a specific applied purpose is called basic research. basic research, as the main foundation for the scientific, technological, and economic progress of societies, plays a vital role in the development of countries. conventional methods in basic research policy-making, which are mainly based on the opinions of experts and limited evaluators, face problems such as the application of personal opinions, lack of transparency, and top-down policy-making. these issues have led to a decrease in public trust, lack of acceptance in the scientific community, and a waste of resources. also, the lack of objective criteria for evaluating basic research and the complexities arising from interactions between projects have made the management of this field more difficult. although the seventh national development plan considers demand-driven development and meeting domestic practical needs, impact on skilled workforce training, global scientific authority, and concentration of financial resources to achieve this goal, and ultimately, attention to new technologies in supporting research projects, the complexity of the process of evaluating and selecting basic research projects has made it practically impossible to observe these goals in selecting research projects. in such circumstances, the need for innovative and technological approaches that can help improve this process is felt more than ever.in this study, first, using qualitative content analysis of articles, the most important challenges in selecting basic research in iran were identified. these challenges can be classified into five categories: unpredictability of outputs, top-down policymaking and difficulties of centralized decision-making and personal decisions, indivisibility and non-possession, overlapping and synergy of projects, and policy conflict. in the next step, a model for selecting basic research is proposed using prediction markets and blockchain-based smart contracts. this technology can make decision-making processes more transparent, increase collective participation, and strengthen trust in the decisions made.this research, focusing on identifying the challenges of selecting basic research in iran and presenting the generalities of a blockchain-based theoretical model, seeks to provide a solution to improve this process. the findings of this study can help policymakers make better decisions and take effective steps towards the transformation and promotion of basic sciences.