ارائه مدل حکمرانی خوب در نظام سلامت با بهره‌گیری از رهیافت ترکیبی تحلیل مضمون و روش حداقل مربعات جزئی

مقدمه: حکمرانی خوب به‌عنوان یکی از مفاهیم اساسی در مدیریت نظام‌های سلامت، نقشی کلیدی در ارتقای کارآیی، اثربخشی و عدالت در ارائه خدمات بهداشتی و درمانی ایفا می‌کند. این مفهوم با تاکید بر اصولی همچون شفافیت، پاسخگویی، مشارکت و قانون‌مندی، به‌عنوان چارچوبی برای بهبود سیاست‌گذاری و مدیریت در نظام سلامت ایران مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف طراحی و ارائه مدل حکمرانی خوب در نظام سلامت با بهره‌گیری از رهیافت ترکیبی تحلیل مضمون و روش حداقل مربعات جزئی در سال 1403 انجام شده است. روش کار: روش مطالعه شامل دو بخش کیفی و کمی بود. در بخش کیفی، جامعه پژوهش مدیران، صاحب‌نظران حوزه بهداشت و درمان، خبرگان وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، و صاحب‌نظران دانشگاهی را شامل می‌شد. نمونه‌گیری به روش هدفمند و گلوله برفی انجام شد و 17 نفر تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. در بخش کمی از روش حداقل مربعات جزئی (pls) برای برازش مدل استفاده شد. جامعه آماری این بخش شامل کلیه کارشناسان و مدیران حوزه بهداشت و درمان ایران بود که بر اساس فرمول کوکران حداقل حجم نمونه 384 نفر تعیین گردید. یافته‌ها: نتایج تحلیل مضمون داده‌های کیفی و برازش مدل پژوهش نشان داد که مدل نهایی حکمرانی خوب در نظام سلامت از هفت بعد اصلی تشکیل شده است: اثربخشی، کارآیی، عدالت، شفافیت و پاسخگویی، مشارکت، قانون‌مندی و رهبری. هر یک از این ابعاد به مولفه‌های خاصی تفکیک شدند که اهمیت هر کدام در تقویت حکمرانی خوب مورد تایید قرار گرفت. نتیجه‌گیری: این مقاله با ارائه مدلی جامع از حکمرانی خوب در نظام سلامت، چارچوبی برای بهبود سیاست‌گذاری، مدیریت و عملکرد در این حوزه پیشنهاد می‌کند. مدل ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای تصمیم‌گیری‌های استراتژیک و بهبود ساختارهای مدیریتی مورد استفاده قرار گیرد.

designing a good governance model in iran's healthcare system using a mixed approach of thematic analysis and partial least squares (pls) method

introduction: good governance, as one of the fundamental concepts in healthcare system management, plays a key role in enhancing the efficiency, effectiveness, and equity of healthcare services. this concept, emphasizing principles such as transparency, accountability, participation, and legality, has been considered as a framework for improving policymaking and management in iran’s healthcare system.  this study conducted in 2024 aimed to design and present a model of good governance in the healthcare system using a mixed approach of thematic analysis and partial least squares (pls) method.methods: the research method included both qualitative and quantitative components. the qualitative phase, involved managers, health policy experts, specialists from the ministry of health and medical education, and academic scholars. sampling was done using purposive and snowball sampling methods, with 17 participants selected until theoretical saturation was reached. in the quantitative phase, the partial least squares (pls) method was used for model fitting. the statistical population for this section included all experts and managers in iran’s healthcare sector, with a minimum sample size of 384 determined based on cochran’s formula.results: the results of thematic analysis of the qualitative data and model fitting showed that the final good governance model in the healthcare system consists of seven main dimensions: effectiveness, efficiency, equity, transparency and accountability, participation, legality, and leadership. each dimension comprised specific components, and the importance of each was confirmed in strengthening good governance.conclusions: this study presents a comprehensive good governance model for the healthcare system, offering a framework for improving policymaking, management, and performance in this sector. the proposed model can be used as a strategic decision-making tool  and improving management structures.