وضعیت پاسخگویی نظام سلامت: مطالعه مناطق حاشیه‌نشین شهر اهواز در سال 1401

مقدمه: پاسخگویی یکی از مولفه‌های اصلی نظام سلامت است که  با خصوصیات اجتماعی جامعه مرتبط می‌باشد.  برنامه ریزی جهت دستیابی به  پاسخگویی نظام سلامت در مناطق حاشیه‌نشین  به‌عنوان  اجتماعات نوظهور و یکی از تعیین کننده‌های اجتماعی سلامت جهت دستیابی یه یک سیستم ارائه خدمات مناسب الزامی است. هدف این مطالعه بررسی وضعیت پاسخگویی نظام سلامت در ساکنین مناطق حاشیه‌نشین شهر اهواز بود.روش‌: در این مطالعه مقطعی،‌ 385  نفر از ساکنان مناطق حاشیه‌نشین شهر اهواز به روش نمونه‌گیری چند مرحله‌ای از 7 مرکز بهداشتی درمانی مناطق آل صافی،‌ منبع آب،‌ کوت عبداله، کوی رمضان،‌ عین دو،‌ حصیرآباد و کیان‌آباد و دو بیمارستان‌ علامه کرمی و بیمارستان سینا در سال 1401 انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از چک لیست اطلاعات دموگرافیک اجتماعی و  پرسشنامه پاسخگویی سازمان بهداشت جهانی استفاده  شد. برای تحلیل داده‌ها از روش‌های آمار توصیفی، من‌ویتنی، کروسکال والیس، آنالیز واریانس و تی‌مستقل در نرم‌افزار spss نسخه 22 استفاده شد.یافته‌ها: دامنه سنی پاسخگویان 18 تا 97 سال با میانگین (56/16±84/42) بود. زنان 66 درصد از جامعه پژوهش را تشکیل ‌دادند. 76 درصد متاهل،‌ 26 درصد بیسواد و 4/4 درصد دارای تحصیلات دانشگاهی بودند. 7/85 درصد از پاسخگویان درآمد زیر 5 میلیون داشتند. 2/66 درصد از سازمان‌های ارائه خدمت دولتی استفاده می‌نمودند. 80 درصد دارای بیمه درمانی و 1/15درصد دارای بیمه تکمیلی بودند. عملکرد خدمات بستری از نظر پاسخگویی بهتر از خدمات سرپایی بود. بعد «انتخاب آگاهانه» برای خدمات سرپایی و بستری امتیاز پایینی دریافت کرد. تقریباً 13 درصد از پاسخگویان در حین دریافت خدمات بستری، نوعی از تبعیض را درک کردند. پاسخگویی در همه ابعاد با نوع ارائه‌دهنده خدمات، در بعد ارتباط با نوع ارائه خدمات، در بعد انتخاب آگاهانه و محرمانگی با داشتن بیمه تکمیلی شرکت‌کنندگان در پژوهش رابطه معنی‌داری داشت.بحث: توجه به کیفیت امکانات مراکز، دسترسی به حمایت اجتماعی و انتخاب آگاهانه به عنوان ابعاد دارای اولویت جهت برنامه ریزی برای اقدامات اصلاحی به منظور بهبود پاسخگویی نظام سلامت در مناطق حاشیه نشین پیشنهاد می شود.

health system responsiveness status: study of slum areas of ahvaz in 2022

introduction: responsiveness is a main component of the health system which is related to the social characteristics of the society. the aim of this study was to evaluate the responsiveness of the health system in the slum areas of ahvaz.method: in this cross-sectional study, 385 residents of the marginal areas of ahvaz city were selected by multi-stage sampling method data were collected using socio demographic-checklist and who responsiveness questionnaire. data were analyzed in spss v22 applying descriptive statistics tests, mann-whitney, kruskal-wallis, anova and t-test.      findings: the age range of the participants was 18 to 97 years with an average of (42.84±16.56). women constituted 66% of the research population. 76% were married, 26% were illiterate and 4.4% had university education. 85.7 percent of participants under 5 million people. 66.2% used government service providers. 80% had health insurance and 15.1%  had supplementary insurance. performance of in-patient services was better than outpatient services in terms of responsiveness. aspect “choice” received low score for outpatient and inpatient services. almost 13% of respondents perceived some sort of discrimination while receiving inpatient service. responsiveness of the participants in this study was significant relationship in all aspects with the type of service provider (charity/private/government), in the aspect of communication with the type of service provision (outpatient/inpatient), in the aspect of informed choice and confidentiality with the having supplementary insurance.       discussion: paying attention to the quality of facilities, access to social support and choice is suggested as a criterion with points for planning for change in order to improve the responsiveness of the health system in marginalized areas.