انگ و محتواهای رسانه‌ای؛ نشانه‌شناسی برنامه‌های رادیویی مرتبط با کارتن‌خوابی

مقدمه: کارتن‌خوابی در دو دهه اخیر توجه بسیاری از نهادهای دولتی و مدنی و پژوهشگران را به خود جلب کرده است. نگرانی‌های جامعه برای مسئله بی‌خانمانی و نرسیدن به راهکاری برای رفع آن، روی آوردن به انگ را به دنبال داشته است. خشونت‌های ضد بی‌خانمان‌ها، جرم انگاشتن، نامرئی بودن و اصطلاحاتی مانند ولگرد و معتاد متجاهر، از جمله انگ‌هایی است که اثرات آن تا پس از بهبودی نیز همراه افراد بی‌خانمان است. رسانه‌ها نیز با بازتاب تصویر این گروه، نقش مهمی در این میان دارند. روش: برای بررسی وضعیت انگ (مولفه‌ها، مدیریت و انواع انگ) در برنامه‌های رادیویی مرتبط با کارتن‌خوابی، شش قسمت از برنامه‌‌های «قرار آسمانی»، «مستند اختیاریه»، «گفت‌وگوی اجتماعی» و «افق روشن» بر اساس تحلیل نشانه‌شناختی، به عنوان یکی از روش‌های پرکاربرد در تحقیقات کیفی متون رسانه‌ای تحلیل شد. یافته‌ها: در این برنامه‌ها، اعتیاد و چهره ظاهری نامناسب به عنوان «علامت» و معتاد به عنوان «برچسب» بی‌خانمانی برجسته می‌شود. در برنامه‌های با حضور کارتن‌خواب‌ها، عامل فردی و در برنامه‌های با حضور مطلعان و متخصصان، ترکیبی از عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و ساختاری برای «مسئولیت» بی‌خانمانی مطرح می‌شود. انگ «خطر» در برنامه‌های با حضور مطلعان و متخصصان برجسته است و انواع مختلفی از آسیب‌ها شامل جرم و جنایت و سرقت و گسترش اعتیاد و بیماری و فرزندان بی‌هویت و تخریب روحیه جامعه به این گروه نسبت داده می‌شود. مدیریت انگ برای کارتن‌خواب‌ها، از طریق «خودافشایی» و «نقاب زدن»، در حالی که برای مطلعان و متخصصان، با دو شیوه «پنهان‌سازی» و «جابه‌جایی» است. بحث: در برنامه‌های رادیویی، بیشتر مسئله اعتیاد برجسته می‌شود و مسائل مرتبط با فقر و شکل سکونت مورد توجه نیست، اما فضایی فراهم می‌شود که کارتن‌خواب‌ها از تجربه‌های شخصی خود بگویند و سازمان‌ها نیز خدماتشان را معرفی کنند، همچنین تفاوت‌ها و شباهت‌های این گفتگوها به کمرنگ‌تر شدن انگ‌ها و شناخت بیشتر افراد از یکدیگر کمک می‌کند. 

stigma and media content; semiotics of radio programs related to homelessness

introduction:  homelessness is one of the important issues of urban life in the last two decades..it seems that society’s concerns for the problem of homelessness and not finding a solution to solve it have led to turning to stigma: the violence against the homeless, the criminalization of homelessness, the invisibility of the homeless and using terms such as vagabond and drug addict. media coverage plays an important role in the stigmatization and de-stigmatization of homelessness. method: to study the status of stigma (components, management and types of stigma) in radio programs related to homelessness, six programs were analyzed based on semiotic analysis, as one of the widely used methods in qualitative research of media texts.findings: the findings show that addiction and inappropriate appearance are highlighted as a mark and addict as a group labeling of homelessness. the stigma of peril is very prominent in the programs with the presence of informants and experts, and various types of harm, including crime and theft, the spread of addiction, disease, and identity less children, and the destruction of the spirit of society are attributed to this group. stigma management in programs with the presence of homeless people is through self-disclosure and masking, while stigma management in programs with the presence of informants and professionals is through two methods of hiding and displacement. discussion: despite the fact that in radio programs, the issues and problems of homelessness are not raised much, and the problem of addiction is mostly highlighted, and the issues related to poverty and the form of residence are not considered, but a space is provided for the homeless to talk about their personal experiences and for organizations to introduce their services. these conversations help to fade some stigmas and help people get to know each other more.