فراتحلیل عوامل موثر بر آگاهی از حقوق شهروندی در بین ایرانیان

مقدمه: حقوق شهروندی مجموعه‌ای از قواعد حاکم در اجتماع در ارتباط با سیاست، نهادها، دولتها و جامعه مدنی است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی عوامل موثر بر آگاهی از حقوق شهروندی با استفاده از شیوه فراتحلیل است. روش: روش اجرای پژوهش فراتحلیل کمی با هدف انسجام‌بخشی، مرور نظام‌مند و یکدست‌سازی مطالعات صورت‌گرفته در یک زمینه حقوق شهروندی بود. جامعه آماری این پژوهش 32 پژوهش از پژوهشهای صورت‌گرفته در سالهای 1400-2004 بود که 28 نمونه سند پژوهشی متناسب با ملاکهای فراتحلیل کمی (ضریب همبستگی، حجم نمونه، سطح معنی‌داری، کیفیت پژوهش، اعتبار و روایی پژوهش و پیمایش)، با هدف ترکیب و شناسایی میزان تاثیر آن انتخاب شدند. یافته‌ها: بین عوامل سیاسی (مشارکت سیاسی، گرایش سیاسی، آگاهی سیاسی، اعتماد سیاسی)، فرهنگی (آگاهی اجتماعی از حقوق، آموزش حقوق شهروندی، مصرف رسانه‌ای، سرمایه فرهنگی)، اجتماعی (اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، انسجام اجتماعی) و متغیرهای زمینه‌ای (سطح تحصیلات، سن، پایگاه اقتصادی-‌اجتماعی) با میزان آگاهی از حقوق شهروندی رابطه وجود دارد. اندازه اثر عوامل اجتماعی، زمینه‌ای، فرهنگی و سیاسی بر آگاهی از حقوق شهروندی به ترتیب بیشتر است که مجموع این عوامل توانسته‌اند 0.20 درصد از تغییرات آگاهی از حقوق شهروندی را تبیین کنند. بحث: افزایش میزان مشارکت مردم در حوزه‌های سیاسی و اجتماعی زمینه را برای گسترش آگاهیهای سیاسی شهروندان فراهم می‌کند. تقویت اعتماد سیاسی شهروندان به نظام سیاسی، توسعه حقوق شهروندی را به همراه خواهد داشت. آموزش حقوق شهروندی زمینه افزایش آگاهیهای سیاسی- اجتماعی را فراهم می‌کند. بهره‌مندی از رسانه‌های جمعی و تقویت سرمایه‌های فرهنگی موجب تقویت اعتماد اجتماعی، افزایش مشارکت و انسجام اجتماعی می‌شود و بستر لازم را برای توسعه حقوق شهروندی و برقراری و افزایش مولفه‌های حقوق شهروندی فراهم می‌کند. در کنار همه این ضرورتها، تحصیلات، سن و پایگاه اقتصادی- اجتماعی افراد هم در افزایش آگاهی مردم از حقوق شهروندی و برقراری مولفه‌های حقوق شهروندی موثر است که لازم است مورد توجه قرار گیرد.

meta-analysis of factors affecting awareness of citizenship rights among iranians

introduction: citizenship rights refers to a set of rules governing society in relation to politics, institutions, governments, and civil society. the main purpose of this study is to investigate the factors affecting the awareness of citizenship rights using meta-analysis.method: the mechanism of conducting the research is meta-analysis-quantitative. the purpose of this method is to integrate, systematically review and standardize studies conducted in a specific field of research. the statistical population (materials) of this research comprises 32 research studies conducted in the years 1383-1400, of which 28 samples of research documents were found to be in accordance with the criteria of quantitative meta-analysis (correlation coefficient, sample size, significance level, research quality, validity of research, and survey).findings: the results show that between political factors (political participation, political orientation, political awareness, and political trust), cultural (social awareness of rights, citizenship rights education, media consumption, and cultural capital), social (social trust, social participation, and social cohesion) and contextual variables (level of education, age, and socio-economic status) were found to have a significant relationship with the level of awareness of citizenship rights.discussions: increasing the level of people’s participation in the political and social spheres provides the basis for expanding the political awareness of citizens. strengthening citizens’ political trust in the political system would lead to the development of citizenship rights. education of citizenship rights provides the basis for increasing political-social awareness.