تخمین کشش اقلام غذایی در بیستک های درآمدی در ایران سال های 1395 و 1397

مقدمه: بی‌ثباتی‌های اقتصادکلان، نوسانات قیمت ارز، تورم و به تبع آن نوسانات قیمت غذا یکی از مسائل موردتوجه طی سال‌های اخیر در کشور بوده است. ناکارآمدی سیاست‌ها و نوسانات قیمت مواد غذایی بیش از هر چیز گروه‌های کم‌درآمد را تحت‌تاثیر قراردادِ و در فقر غذایی یا سوءتغذیه فرو برده است. مطالعه کشش‌های درآمدی و قیمتی اقلام غذایی به‌ویژه در گروه‌های مختلف درآمدی اطلاعات ارزشمندی را برای سیاستگذاری ارائه می‌کند.روش: در این مطالعه با تخمین سیستم تقاضای تقریباً ایده‌ال، به بررسی سبد غذایی خانوار و محاسبه کشش اقلام غذایی در سبدمصرفی خانوارها و نیز مقایسه گروه‌های مختلف درآمدی پرداخته شده است. داده‌های مورداستفاده داده‌های خام پیمایش هزینه‌ودرآمد خانوار برای سالهای 1395 و 1397 بوده است. به دلیل اثرات ناهمگن تغییرات قیمت بر تقاضا در گروه‌های مختلف درآمدی این مطالعه روی بیستک‌های مختلف درآمدی و با تاکید بر نان، گوشت و لبنیات انجام شده است.یافته‌ها: بر اساس نتایج، نان به‌عنوان یک کالای کم‌کشش شناسایی می‌شود. کشش قیمتی لبنیات و گوشت در هر دو سال موردبررسی مقادیر بزرگ‌تر از یک داشته و ازاین‌رو نشان‌دهنده پرکشش بودن این دو کالا است. مطالعه بیستک‌های درآمدی نشان می‌دهد در سال 1397 نان یک کالای پست و گیفن بوده و برای بیستک‌های سوم و پنجم یک کالای ضروری بوده است.بحث: نتایج بیانگر این است که میزان مصرف منابع پروتئین جانوری و لبنیات از حساسیت بالایی نسبت به قیمت این کالاها برخوردار است و افزایش قیمت این کالاها موجب محدود شدن مصرف این ریزمغذیها در سبد غذایی خانوار و چه‌بسا حذف آن در بیستکهای پایین درآمدی خواهد شد.

Food Items Elasticity Estimation for Income Quantiles in Iran,2016 and 2018

Inrtoduction: Macroeconomic instability, exchange rate volatility, high inflation and consequently rising food price have been critical issues in recent years in Iran rsquo;s economy. Policy inefficiencies, policy inconsistency, and food price fluctuations have affected vulnerable households and lowincome groups and increased food poverty, undernourishment and malnutrition. The study of income and price elasticities of food items, especially in different income groups, provides valuable information for policy making.Method: This research, using the approach of the almost ideal demand system, studies the elasticity of food items in the household consumption budget for 2016 and 2018 and compares different income groups. The household income and expenditure from raw household survey data for the years 2016 and 2018. Due to the heterogeneous impact of price changes on demand in different income groups, the study was conducted on different income quantiles. In this respect, we focused on meat, bread, and dairy item.Findings: Results show that bread is identified as an inelastic good and dairy and meat as elastic goods for lowincome groups. The results of quantile analysis show that in 2018, bread was a Giffen good for the first quantile and necessary good for the third and the fifth.Discussion: The results indicate that the consumption of animal protein and dairy products is highly sensitive to the price of these goods. An increase in the price of these goods will limit the consumption of these micronutrients in the household food basket or possibly eliminate it in the lowincome groups.