اثربخشی آموزش مسئولیت‌پذیری اجتماعی مبتنی بر مدرسه بر نگرش به بزهکاری نوجوانان دختر

مقدمه: نوجوانی دورانی است که از یک‌سو، ریشه رشد ارزشهایی که در کودکی شکل‌گرفته‌اند، فرصت توسعه پیدا می‌کنند و از سوی دیگر دورانی است که فرد مستعد خطرپذیری است و ممکن است تصمیمات ناپایداری بگیرد که منجر به رفتارهای نامطلوب ازجمله بزهکاری شود. بنابراین نوجوان نیازمند دریافت مهارتهاست. مسئولیت‌پذیری اجتماعی مهارتی است که نوجوان را به پیامدهای تصمیماتش در مورد خود و دیگران متعهد می‌کند. مطالعه حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مسئولیت‌پذیری اجتماعی مدرسه‌محور بر نگرش نوجوانان دختر به بزهکاری طراحی شد. روش: مطالعه حاضر از نوع شبه مداخله‌ای با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر 15 تا 18 ساله دوره دوم دبیرستانهای شهر تهران بود. نمونه‌ای به حجم 92 دانش‌آموز (گروه مداخله 45 و گروه کنترل 47 دانش‌آموز) انتخاب شد. همچنین به‌منظور سنجش نگرش به بزهکاری از پرسشنامه نگرش به بزهکاری استفاده شد. آزمودنیها به مدت دو ماه در 7 جلسه 90 دقیقه‌ای محتوای آموزش مسئولیت‌پذیری اجتماعی را دریافت کردند و سپس پس‌آزمون گرفته شد. برای تحلیل داده‌ها، نرم‌افزار spss و آزمونهای تی‌زوجی و مستقل، آنالیزواریانس یک‌طرفه و آنالیزواریانس چندمتغیره به کار گرفته شد. یافته‌ها: نتیجه آزمونهای تی‌زوجی و مستقل نشان داد که در گروه مداخله نگرش مثبت به بزهکاری به‌طور معناداری کاهش یافته و نگرش منفی به بزهکاری به‌طور معناداری افزایش داشته است؛ درحالی‌که در گروه کنترل در هیچ یک از ابعاد نگرش اختلاف معناداری مشاهده نشد. نتایج مدل آنالیزواریانس چندمتغیره نشان داد که نمره پیش‌آزمون نگرش مثبت به ترتیب 6 و 22 درصد از تغییرات نمره پس‌آزمون نگرش منفی و مثبت را تبیین می‌کند. همچنین نمره پیش‌آزمون نگرش منفی حدود 32 درصد از تغییرات پس‌آزمون نگرش منفی را تبیین می‌کند. بحث: آموزش مسئولیت‌پذیری اجتماعی می‌تواند در ارتقاء نگرش و صلاحیتهای اجتماعی و کاهش تمایل نوجوانان به تجربه الگوهای انحرافی موثر باشد. همچنین نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره نشان داد که این آموزش در سنین پایین‌تر نوجوانی موثرتر است.