مقایسه توسعه اجتماعی در برنامه های پنجگانه عمرانی و توسعه در قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران

مقدمه: توسعه فرایندی چندبعدی است که شامل جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی می‌شود. برنامه‌‌ریزیهایی که تا کنون پیاده شده‌اند، عمدتاً کانون توجه خود را رشد اقتصادی و توسعه‌ صنعتی قرارداده و عوامل اجتماعی و فرهنگی رشد را تا حد زیادی مورد بی‌توجهی و غفلت قرار داده‌اند. در این پژوهش توسعه اجتماعی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.روش: در پژوهش حاضر از تحلیل محتوای کمی استفاده شده است. توسعه اجتماعی با شاخصهای رفاه‌گرایانه و شاخصهای انسان‌گرایانه مورد بررسی قرار گرفته است. جامعه آماری پژوهش، قوانین پنج برنامه عمرانی قبل از انقلاب 1356-1327 و قوانین پنج برنامه توسعه جمهوری اسلامی ایران بعد از انقلاب اسلامی 1394-1368 بودند. به دلیل آن که جامعه آماری تحقیق، تمامی قوانین برنامه‌های عمرانی و توسعه، بود لذا نمونه‌گیری در تحقیق وجود ندارد.یافته‌ها: در قوانین توسعه قبل و بعد انقلاب اسلامی، در بعد توسعه اجتماعی، تاکید بر شاخصهای رفاه‌گرایانه توسعه اجتماعی بوده است و شاخص انسان‌گرایانه توسعه اجتماعی در هر دوره قبل و بعد از انقلاب اسلامی مورد کم‌توجهی زیادی قرار گرفته است به شکلی که به برخی از شاخصهای انسان‌گرایانه توسعه (تکثر سیاسی و اجتماعی، برابری حقوق) هیچ توجهی نشده است. بحث: چه در برنامه‌های قبل و چه در برنامه‌های بعد از انقلاب اسلامی، هر برنامه نسبت به برنامه قبل از رشد و توجه بیشتری به شاخصهای توسعه برخورداری بوده است. ولی آنچه مشخص است اینکه از منظر برنامه‌ریزان توسعه در ایران، توسعه اجتماعی به معنای پرداختن به یک بعد آن، و آن هم شاخصهای قابل رویت و مادی است در صورتی که توجه نکردن به شاخص‌های انسانی خود یکی از عوامل بازدارنده توسعه است.

Comparison of Social Development in the Five Development plans Before and After the Islamic Revolution of Iran

Introduction: Development is a multidimensional process that contains economic, social, cultural, and political aspects. Programs that have been implemented so far, have largely focused on economic growth and industrial development, and greatly neglected the social and cultural factors of growth. In this research, social development has been analyzed.Method: Quantitative content analysis was implemented in this study. Social development has been examined by two indicators of welfare and humanitarian. The statistical population is the laws of the five development programs before the 13271356 (19791948) revolution and the laws of the five development plans after the 13681394 (19892015) Islamic Revolution. Since the materials of the research comprise all the laws of civic and developmental plans, there is no sampling in the research.Findings: In the development laws before and after the Islamic Revolution, in the context of social development, the welfare indicators and humanitarian index of social development have been emphasized in each period. Before and after the Islamic Revolution, much attention has been paid to some of the humanitarian indicators of development that have received no attention (political and social Proliferation, equality of rights).Discussion: In both of the pre and postrevolutionary plans, each plan had a greater emphasis on development indicators than the pregrowth plan. But what is clear is the fact that from the perspective of development planners in Iran, social development means addressing one of its dimensions, that is, visible and material indicators, while not paying attention to the human characteristics is one of the disincentives factors of development.