ارزشیابی طرح ارتقای برنامه پیشگیری اجتماع محور از اعتیاد به روش مرشدگری (سرتسهیلگری)

مقدمه: طرح پیشگیری اجتماع‌محور از اعتیاد، یکی از مهم‌ترین اقدامات سازمان بهزیستی کشور است که بیش از یک دهه از شروع آن می‌گذرد. نتایج نظارتهای انجام‌شده در سالهای اخیر، نیاز به ارتقاء کیفیت دانش و عملکرد تسهیلگران تیمهای اجتماع‌محور را نشان می‌داد؛ به همین دلیل مداخله‌ای به‌منظور ارتقای کیفیت برنامه‌های اجتماع‌محور پیشگیری از اعتیاد از طریق روش سر تسهیلگری در هفت استان کشور صورت گرفت. هدف از این مطالعه ارزیابی اجرای آزمایشی این طرح است.روش: این مطالعه از نوع مداخله‌ای آینده‌نگر بود. درمجموع 113 تیم به‌عنوان مداخله و 75 تیم به‌عنوان شاهد از 7 استان انتخاب شدند. مداخله شامل انتخاب تسهیلگران باتجربه به‌عنوان سرتسهیلگر و حضور آنان در کارگاه آموزشی سرتسهیلگران و سپس حضور در کنار تسهیلگر کم‌تجربه‌تر با هدف انجام فعالیتهای آموزشی، ایجاد انگیزه، رفع مشکلات برنامه حین اجرا و فعالیت تیمهای اجتماع‌محور در مدت شش ماه بود. به‌منظور ارزیابی مراحل انجام مداخله اجتماع‌محور یک فرم جمع‌آوری اطلاعات تهیه و از طریق مصاحبه اطلاعات موردنیاز ثبت شد. داده‌ها در ابتدا و پایان مداخله جمع‌آوری و برای تجزیه‌وتحلیل و مقایسه آنها در ابتدا و پایان مداخله بین گروههای مورد و شاهد، از آزمون t زوجی، آزمون t و آزمون مربع خی استفاده شد.یافته‌ها: نتایج مطالعه بیانگر تغییر معنی‌دار در تعداد جلسات برگزارشده تیمها در هر ماه، ارزیابی داراییهای جامعه، استفاده از جامعه به جای متخصصان به‌عنوان منبع اطلاعات برای ارزیابی نیاز، سهم بیشتر جامعه محلی در تامین بودجه، تدوین پیشنهادنامه مداخله اجتماع‌محور و پایش و ارزشیابی مداخله‌های اجتماع‌محور بود.بحث: نتایج این مطالعه نشان داد که مداخله به روش سرتسهیلگری در ارتقا برنامه اجتماع‌محور پیشگیری از اعتیاد در ایران موثر است.

Evaluation of Mentorship Approach to Improve the Quality of Community-Based Interventions (CBI) for Drug Abuse Prevention in Iran

Introduction: Introduction: Community based participatory interventions (CBPIs) could results in reducing health inequity and empowering people at the local level. CBPI for drug abuse prevention was one of the prominent initiatives of the State Welfare Organization in Iran.Method: The research design of the study was prospective interventional trial, and it was conducted from July 2017 to May 2018 in seven different provinces of Iran namely Tehran, West Azerbaijan, Booshehr, Kerman, Sistan and Balouchestan, Hormozgan and Ilam provinces. Fifteen CBPIs teams were selected in each province (105 teams) as intervention groups and equal number of teams was selected as control groups (105 teams).Findings: Totally 113 teams as intervention group and 75 teams as control group participated in the study. 178 teams were from urban areas and 47 teams were from rural areas. The result of the study showed that there was no significant difference in any of the baseline data related to CBPIs work experience, number of training coursed passed by the facilitator, facilitator being resident of the local community, and the time span from the formation of the team between the case and the control groups (P>0.05).Discussion: The results of this study showed that the mentorship program was effective in promoting the quality of CBPI activities in Iran.