ارایه مدلی جهت ارزیابی ریسک طراحی و ساخت در پروژه‌های خطوط انتقال گاز با استفاده از تصمیم‌گیری چند معیاری خاکستری (مطالعه موردی: پروژه خط لوله انتقال گاز 48 اینچی آبادان - بصره)

ریسک در پروژه یک رویداد غیرقطعی است که در صورت وقوع دارای اثر مثبت یا منفی بر روی اهداف پروژه می‌باشد. این عوامل ریسک‌زا و غیرقطعی می­تواند دستیابی به اهداف پروژه­‌های عظیم را تحت تاثیر قرار دهند. در این تحقیق با کسب نظر خبرگان و با به‌کارگیری روش دلفی در سه مرحله و نیز بررسی ریسک‌­های بالقوه در تحقیقات قبلی، موارد ریسک براساس متولی ریسک و نیز تاثیر ریسک بر اهداف پروژه دسته‌بندی شده است. این تحقیق از لحاظ ماهیت، یک تحقیق اکتشافی بوده و از لحاظ ساختاری مطالعه موردی بر روی پروژه خط لوله 48 اینچ آبادان – بصره می­‌باشد. در ادامه میزان تاثیر هر ریسک بر روی اهداف پروژه (زمان، کیفیت، هزینه، ایمنی) با استفاده از مصاحبه مستقیم و تکمیل پرسشنامه براساس نظرات 32 تن از مدیران و متخصصین طراحی و ساخت پروژه‌های خط لوله، آنالیز و اولویت‌بندی شده است و به منظور حل مسایل تصمیم‌گیری چند معیاره در شرایط نامعین، یک مدل بر مبنای نظریه سیستم خاکستری شامل تحلیل نسبی و اعداد خاکستری پیشنهاد شده است و آنگاه مساله با به‌کارگیری رابطه درجه امکان خاکستری حل شده است. شاخص‌ترین ریسک‌­های به‌دست آمده شامل: عدم نقدینگی کارفرما، توان مالی ناکافی پیمانکار، برنامه زمان‌بندی فشرده، تحریم/ جنگ، تورم قیمت­‌ها، اشتباه در زمانبندی و توالی فعالیت‌ها، ضعف مدیریتی پیمانکار و ... می‌باشد که جهت مقابله با تاثیرات منفی آن اقدامات واکنشی از قبیل: برنامه‌ریزی مالی مناسب و تهیه جریان نقدی، برنامه‌ریزی منابع و مواد، محاسبه ارزش کسب شده، استقرار سیستم مدیریت دانش و سوابق پروژه‌ها و ... ارایه گردیده است. 

presenting a model to assess the risk of design and construction in gas transmission line projects using gray multi-criteria decision making (case study: abadan-basra 48 inch gas transmission pipeline project)

risk in the project is an uncertain event that, if it happens, has a positive or negative effect on the project’s goals. these risk-generating and uncertain factors can affect the achievement of the goals of huge projects. in this research, by obtaining the opinions of experts and using the delphi method in three stages, as well as examining potential risks in previous researches, risk cases have been categorized based on the risk custodian and the impact of risk on the project goals. in terms of nature, this research is an exploratory research and in terms of structure, it is a case study on the 48-inch abadan-basra pipeline project. in the following, the impact of each risk on the project goals (time, quality, cost, safety) has been analyzed and prioritized by using direct interviews and completing questionnaires based on the opinions of 32 managers and experts in the design and construction of pipeline projects.  in order to solve multi-criteria decision-making problems in uncertain conditions, a model based on gray system theory including relative analysis and gray numbers has been proposed, and then the problem has been solved by applying the gray degree of possibility relationship. the most significant risks obtained include: lack of liquidity of the employer, insufficient financial capacity of the contractor, tight schedule, embargo/war, price inflation, mistakes in the timing and sequence of activities, weak management of the contractor, etc.  responses such as: appropriate financial planning and preparation of cash flow, planning of resources and materials, calculation of earned value, establishment of knowledge management system and records of projects, etc. have been provided.