مطالعه یک مدل ریاضی برای مساله مدیریت پسماند بیمارستانی

در سال‌های اخیر، تولید انبوه پسماندها یکی از معضلات دنیای امروز است. یکی از گونه‌های بسیار خطرناک پسماندها، پسماندهای بیمارستانی می‌باشد که مدیریت نادرست آن، آلودگی زیست محیطی و به تبع آن اثرات نامطلوب بر زندگی بشر دارد. بنابراین انتخاب و استفاده از تکنولوژی مناسب در مسیر مدیریت پسماند بیمارستانی بسیار حایز اهمیت است. اگرچه درسال‌های اخیر تحقیقات متعددی درخصوص مدیریت پسماند بیمارستانی صورت گرفته است، اما در کشور ما توجه کمی به تکنولوژی‌های مورد استفاده در مسیر مدیریت پسماند شده است، بنابراین هدف این پژوهش مطالعه یک مدل ریاضی برای مساله مدیریت پسماند بیمارستانی است. مساله پسماند بیمارستانی مورد مطالعه در قالب یک مساله برنامه‌ریزی خطی با اهداف اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی مدلسازی شده است. از جمله شرایط استفاده از این مدلسازی ریاضی، داشتن اطلاعات دقیق و معینی است که با توجه به ماهیت مسایل دنیای واقعی، دست­یابی به چنین داده ­ها و پارامترهایی عملا دشوار و تا حدودی نادقیق است. از این­­ رو در این مطالعه پیشنهاد می‌شود یکی از رویکردهای مواجهه با تصمیم­گیری تحت شرایط عدم قطعیت همچون فازی، خاکستری، بازه­ای و یا تصادفی استفاده شود. در این مطالعه پارامترهای فازی مدل در دو بخش ضرایب هدف و منابع دردسترس (ظرفیت مراکز) در راستای توسعه مدل در نظر گرفته می‌شود. برای حل این مساله از روش برنامه‌ریزی آرمانی با ترکیب اعداد فازی مثلثی استفاده خواهد شد. برای توصیف بهتر مدل و نتایج، یک مثال موردی از پسماندهای بیمارستانی تشریح می‌شود.

study of a mathematical model for the hospital waste management problem

in recent years, the mass production of waste has become one of the significant challenges of today’s world. among the various types of waste, hospital waste poses a particularly dangerous risk, and its improper management leads to environmental pollution and consequently adverse effects on human life. therefore, selecting and utilizing appropriate technologies for hospital waste management is of utmost importance. although numerous studies have been conducted in recent years regarding hospital waste management, there has been little attention paid to the technologies employed in our country. thus, this research aims to study a mathematical model for the issue of hospital waste management. the hospital waste management problem is modeled as a linear programming problem with economic, social, and environmental objectives. one of the conditions for utilizing this mathematical modeling is having accurate and precise information, which, given the nature of real world issues, is practically challenging and somewhat imprecise to obtain. therefore, this study proposes the adoption of one of the approaches to decision making under uncertainty, such as fuzzy, gray, interval, or stochastic methods. in this research, the fuzzy parameters of the model are considered in two sections: objective coefficients and available resources (capacity of facilities) to enhance the model. to solve this problem, the goal programming method will be used in conjunction with triangular fuzzy numbers. to better describe the model and results, a case study of hospital waste is presented.