روش شناسی حکمت عملی تدبیر معماری در فرهنگ ایرانی اسلامی

پژوهش حاضر درصدد بررسی «روش شناسی حکمت عملی تدبیر معماری در فرهنگ ایرانی اسلامی» است. زیرا به یک معنا، معماری را می‌توان در زمره «حکمت» به حساب آورد؛ زیرا هم در بستری از «دانش» تحقق می‌یابد و هم نیازمند «تدبیر» است؛ معماری ظهور سنخی از جهان‌نگری است که محصول فرهنگ جوامع انسانی تلقی می‌شود و همزمان «انتقال‌دهنده فرهنگ» نیز می‌باشد. سئوال اصلی تحقیق حاضر آن است که مکتب حکمی، جهان‌نگری و نظام ارزشی اسلامی با چه روشی امر معماری را در فرهنگ ایرانی در دو حوزه نظر و عمل تدبیر کرده است؟ در پاسخ، فرهنگ اسلامی، معیارهایی برای حکیمانه بودن امور مربوط به زیست انسانی تعیین کرده است که قاعدتاً امر معماری نیز نمی‌تواند فارغ از آن معیارها باشد؛ از یک‌سو متعالی بودن حکمت به اتصال آن به عالم امر و دریافت افاضه و رحمت الهی تلقی شده است و از سوی دیگر با جریان‌های رقیب خود درگیر می‌شوند و نظام تدبیری خاصّی را پیش می‌کشند. سازگاری عقل و وحی از مشخصه‌های حکمت عملی اسلامی در تدبیر امر معماری تلقی می‌گردد. نظام تدبیری که بر اثر اتصال به منظومه‌ی معرفتی وحیانی تعارضی با دستاوردهای عقلانی بشری پیدا نمی‌کند. به‌طور خاص، در ایران به دلیل عقبه شیعی خود و حوزه تعامل بین نقل و عقل و شهود که حکیمان مسلمان، دائما آن را تئوریزه کرده و حکمت را در ابعاد مختلف حیات انسانی امتداد داده و با آن زندگی کرده‌اند ظرفیت قابل توجهی را برای پی‌افکندن تدابیر حکیمانه زیست انسانی پیش‌روی نظام حکمرانی جامعه اسلامی قرار داده است.در این پژوهش به روش شناسی حکمت عملی تدبیر معماری در فرهنگ ایرانی اسلامی می‌پردازیم.

methodology of the practical strategy of architectural planning in iranian islamic culture

the current research aims to investigate the methodology of architectural planning in iranian islamic culture. because in a sense, architecture can be considered as wisdom; because it is realized both in the context of knowledge and it requires planning; architecture is the emergence of a worldview that is considered a product of the culture of human societies and at the same time it is also a transmitter of culture. the main question of the current research is that, in what way has islamic school of thought, worldview and value system devised the matter of architecture in iranian culture in two fields of opinion and practice? in response, islamic culture has determined criteria for the wisdom of matters related to human life, which, as a rule, architecture cannot be independent of those criteria; on the one hand, the transcendence of wisdom is considered to be its connection to the world of affairs and the receipt of god's grace and mercy, and on the other hand, they are involved with their rival currents and propose a special planning system. the compatibility of reason and revelation is one of the characteristics of islamic practical wisdom in planning. it is considered an architectural matter. a strategic system that does not conflict with human rational achievements due to its connection to the epistemic system of revelation. in particular, in iran, due to its shiite background and the field of interaction between narration, reason and intuition, which muslim sages have constantly theorized and extended wisdom in different dimensions of human life and lived with it, it has a significant capacity to find measures. wisely, human life has placed before the governance system of islamic society. in this research, we will discuss the practical wisdom of architectural planning in iranian islamic culture