مقایسۀ شمایل‌شناختی انگارۀ شکار میترا در دیوارنگارۀ دورااروپوس و نقش‌برجستۀ شاه شکارگر در تاق بستان

شکار از نخستین اعمالی است که بشر در طول تاریخ خود همواره سعی در تصویر آن داشته‌است. در ایران باستان شکار نقش دینی و آیینی داشته و از جایگاه مهمی برخوردار بوده‌است. در این میان، میترائیسم یکی از ادیانی است که به انگارۀ شکار از راه تصویر کردن آن استمرار بخشیده‌است. یکی از این تصاویر، صحنۀ شکار میترا در مهرابۀ دورااروپوس است. تکرار این انگاره را در تاق بستان در صحنۀ شکار شاه شاهد هستیم. در مقالۀ حاضر، برای مطالعۀ استمرار انگارۀ صحنۀ شکار (میترای شکارگر به شاه شکارگر)، از رویکرد شمایل‌شناسی اروین پانوفسکی استفاده می‌کنیم. باید گفت استمرار و تکرار تصویر، منطق درونی شمایل‌شناسی است. پرسش اصلی مقالۀ حاضر این است که چرا نقش‌برجستۀ شاه شکارگر در تاق بستان تداوم یا استمرار مفهومی همان انگارۀ میترای شکارگر در نقاشی دیواری دورااروپوس است؟ روش تحقیق در این مقاله، توصیفی تحلیلی است و مطالب به طریق اَسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. با توجه به دو تصویر مطالعه‌شده، می‌توان گفت انگارۀ شکار، عملی با هدف نمایش مبارزه بین میترا شاه و غلبه بر نیروهای شر بوده‌است و در این راه اعمالی چون آموزش اصول اشرافی‌گری، طی کردن مراحل جوانی عیاری، عمل قربانی، کشتن گراز و نماد همراه آن، پیوسته با عمل شکار هستند. مطالعه شمایل‌شناختی انگارۀ شکار نشان می‌دهد مفهوم شکار در کنار اینکه واجد ارزش تاریخی، فرهنگی، دینی سیاسی است، از معنای صِرف آن فراتر رفته و در طول زمان استمرار یافته و در تصاویر دوره‌های مختلف ازجمله در تاق بستان تکرار شده‌است.

iconological comparison of the image of the hunting mithra in the wall painting of duraeuropos and the basrelief of the hunting king in taqi bustan

hunting is one of the first acts that mankind has always tried to picture it throughout his history. in ancient iran, hunting has a religious role and an important function. in the meantime, mithraism is one of the religions that has perpetuated the notion of hunting through images. one of these images is the scene of hunting if mithra in the altar of dura europos. we see the repetition of this image in taq i bustan and in the hunting scene of the king. to study the continuity of the hunting scene image (the hunter mithra to the of the hunter king), continuity and repetition that somehow implies in the image icon and is the internal logic of iconology, in the present study, we use this approach. the main question of the present article is why the bas relief of the hunter king in the taq i bustan is the continuation or conceptual continuation of the same idea of the hunter mithra in the wall painting of dura europos? the research method of this article is descriptive analytical and the materials have been collected through documents and libraries. according to the two images studied, it can be said that the idea of practical hunting is to show the struggle between mithra king and to overcome on the evil forces and to show the victory of good over evil, and in this way practices such as teaching the principles of aristocracy, stages of youth practice, action the victim, killing the boar and its associated symbol, etc. has been done. the iconology of the idea of hunting shows that in addition to having historical, cultural and religio political value, the concept of hunting has gone beyond its mere meaning, continued over time and has been repeated in the images of different periods, including in taqi bustan.