آواشناسی و صرف و نحو گویش نیشابوری

گویش نیشابوری یکی از کهن‌ترین گویش‌های شرقی ایران به شمار می‌رود که به لحاظ ویژگی‌های آوایی و دستوری، مختصات ویژه‌ای دارد. در این جستار، به شیوۀ توصیفی تحلیلی و روش سندکاوی و داده‌کاوی، بر پایۀ مطالعات کتابخانه‌ای و بهره‌گیری از شمّ زبانی نگارنده که گویشور نیشابوری است به بررسی اصلی‌ترین فرایندهای واجی توصیف و تبیین انواع واج‌های این گویش پرداخته و با استفاده از مشخصه‌های تمایزدهندۀ هر واج، آن‌ها را دسته‌بندی و تقسیم‌بندی کرده‌ایم. در ادامه، مبحث پسوندها و پیشوندها و نیز صرف افعال و زمان‌های آن‌ها بررسی شده‌است. نتایج پژوهش نشان‌دهندۀ آن است که واج‌های گویش نیشابوری شامل 33 واج است؛ همزه در گویش نیشابوری در ابتدای کلمات به‌سختی شنیده می‌شود، برخی واج‌ها مانند «ع» و «ح» در کلمات عربی به صورت آشکار و غلیظ تلفظ می‌شود. هر دو واج «غ» و «ق» هم‌زمان با هم در زبان وجود دارد. برخی هجاها برخلاف فارسی معیار با صامت بدون مصوت شروع می‌شود. درگویش نیشابوری، تغییراتی در مصوت‌ها روی می‌دهد که برخی از آن‌ها کاملاً بی‌قاعده و برخی دیگر قاعده‌مند است. حذف، قلب، ادغام، ابدال، تفاوت در تلفظ صرف برخی از افعال مانند ماضی استمراری و ماضی نقلی، کاربرد خاصی از وندها، ازجمله مواردی است که سبب تفاوت گویش نیشابوری با فارسی معیار می‌شود. همچنین با توجه به این گویش می‌توان برخی ریشه‌شناسی‌های لغوی را نیز تکمیل و بازنگری کرد.

phonetic, morphology and syntax of neyshabouri dialect

neishabori dialect is one of the oldest eastern dialects of iran, which has special characteristics in terms of phonetic and grammatical features. in this essay, we have investigated the main phonetic processes of describing and explaining the phonemes of this dialect using the descriptive analytical method and the document analysis method based on library studies and using the author's pseudo linguistic as a neishabori speaker, and we have categorized and divided them using the distinguishing characteristics of each phoneme. in the following, the subject of suffixes and prefixes, as well as the conjugation of verbs and their tenses, has been examined. the upcoming research has been prepared and compiled using the method of library studies, document analysis and data mining, and field surveys. the research results show that the phonemes of neyshabouri dialect include 33 phonemes; hamzeh is heard in the neyshabouri dialect at the beginning of hard words, some endings such as ع and ح are pronounced clearly and thickly in arabic words. in neyshabouri dialect, there are changes in vowels, some of them are completely irregular and others are regular. deletion, difference in pronunciation of some verbs such as past continuous, past participle, etc., special use of verbs are among the things that cause the difference between neyshabouri dialect and standard persian.