ایران و سازمان همکاری شانگهای: فرصت‌ها و چالش‌ها

تلاش و پیگیری ایران برای عضویت کامل در سازمان همکاری شانگهای (اس‌سی‌اُ)در بیست‌ویکمین نشست سران در 17 سپتامبر 2021 در دوشنبه تاجیکستان، زمانی به نتیجه رسید که به‌صورت رسمی به‌عنوان عضو دائمی پذیرفته شد. این عضویت، پیروزی دیپلماتیک محسوب می‌شود، اما پیامدهای قابل توجهی را نیز به همراه دارد که نیازمند بررسی دقیق‌تری است. در این نوشتار به‌دنبال پاسخ این پرسش هستیم که فرصت‌ها و چالش‌های سیاسی، حقوقی و سازمانی پیش روی ایران پس از عضویت کامل در سازمان‌ همکاری شانگهای با استفاده از چارچوب تحلیل اس‌دبلیو‌اُتیچیست؟ همچنین بسامد کدام مورد از میان فرصت‌ها و چالش‌های احتمالی بیشتر است؟ یافته‌ها نشان می‌دهند که ایران با فرصت‌های متعددی روبه‌رو است، مانند تقویت وابستگی متقابل، مقابله با تاثیرهای هژمونیک جهانی، مبارزه با افراط‌گرایی و قاچاق مواد مخدر و تغییر در سازوکارهای امنیتی. بااین‌حال چالش‌هایی مانند تفاوت در قدرت و نفوذ چانه‌زنی اعضای سازمان و ابهام‌های مربوط به هویت اصلی سازمان نیز وجود دارد. بررسی قوت‌ها و فرصت‌ها در مقایسه با ضعف‌ها و چالش‌ها نشان می‌دهد که فرصت‌ها و قوت‌ها بیشتر است، در نتیجه، سود ایجادشده از همکاری بیشتر از چالش‌ها و ضعف‌ها است. در این مطالعه از رویکرد توصیفی‌تحلیلی و چارچوب سوآت برای تحلیل وضعیت ایران در سازمان همکاری شانگهای استفاده می‌‌کنیم. برای افزایش منافع و اثربخشی راهبردی ایران در این سازمان راهبردهایی هم پیشنهاد می‌دهیم.

iran and the shanghai cooperation organization: opportunities and challenges

iran's efforts and pursuits for full membership in the shanghai cooperation organization (sco) culminated in the 21st summit held in dushanbe, tajikistan on september 17, 2021, and it was officially accepted as a permanent member. this accession is considered a diplomatic victory; however, it also carries significant implications that require further examination. using a swot analysis framework, this research seeks to answer the following question: what are the political, legal, and organizational opportunities and challenges facing iran after full membership in the shanghai cooperation organization? furthermore, which of the potential opportunities and challenges are most prevalent? the findings show that iran faces numerous opportunities, including strengthening interdependence, confronting global hegemonic influence, combating extremism and drug trafficking, and changes in security mechanisms. however, there are also challenges such as inequality in bargaining power and influence among member states and ambiguities about the organization's core identity. analysis of strengths and opportunities compared to weaknesses and challenges shows that opportunities and strengths are more important, and as a result, the benefits of cooperation outweigh the challenges and weaknesses. this study, using a descriptive-analytical approach and the swot framework, examines iran's position in the sco and suggest strategies to increase strategic advantages and effectiveness in this organization.