مقایسه عملکرد کمی و کیفی جمعیت‌های برتر دو گونه thymus lancifolius و t. kotschynus با آویشن باغی (t. vulgaris) در شرایط آب و خاک لب شور

این تحقیق با هدف معرفی مناسب‌ترین اکسشن در گونه‌های t.kotschyanus و t.lancifolius جنس آویشن جهت توسعه کشت در شرایط آب و خاک لب شور در ایستگاه تحقیقات شوری پردیسان قم اجرا گردید. بذور 7 اکسشن به همراه شاهد (گونهt.vulgaris ) در دی ماه 1396 در گلخانه و در جی‌فی پات کشت و فروردین سال بعد نشاء‌های گلدانی در زمین اصلی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار کشت شدند. در این آزمایش عملکرد اندام هوایی، درصد و عملکرد اسانس در دو سال و درصد ترکیبات اسانس در سال دوم اندازه‌گیری و تعیین شدند. اسانس‌گیری به روش تقطیر با آب و تجزیه اسانس به روش کروماتوگرافی گازی انجام گردید. نتایج تجزیه واریانس مرکب صفات نشان داد، اثر جمعیت، سال و اثر متقابل سال در جمعیت در تمام صفات در سطح احتمال یک یا پنج درصد معنی‌دار بود.  نتایج مقایسه میانگین صفات در گونه‌های تحت بررسی نشان داد، میانگین گونه t. lancifolius از نظر عملکرد اسانس در سال اول، دوم و میانگین سال‌ها برتر از میانگین دو گونه دیگر بود. در بین چهار جمعیت t. kotschyanus جمعیت‌های 5 و 70 از نظر درصد و عملکرد اسانس برتر از سایر جمعیت‌های این گونه بودند. جمعیت 48 از گونه t. lancifolius از نظر بسیاری از صفات به تنهایی و یا با جمعیت 45 از همین گونه برتر از سایر جمعیت‌ها بود. در مجموع جمعیت‌های 48 و 45 بترتیب از مناطق خرم آباد و فریدونشهر از گونه t.lancifolius و جمعیت‌های 5 و 70 از گونه t.kotschyanus بترتیب از مناطق قزوین و ارومیه می‌توانند جهت توسعه کشت در مناطق دارای آب و خاک لب شور و نیز به عنوان کاندید جهت معرفی ارقام امید بخش این گونه‌ها در این شرایط معرفی شوند. کموتیپ‌های کارواکرول در اکسشن‌های قزوین 1 و 2، تیمول در اکسشن نقده و ژرانیول در اکسشن قزوین1 شناسایی شدند.

comparison of quantitative and qualitative performance of superior populations of two species thymus lancifolius and t. kotschynus with garden thyme (t. vulgaris) in low salinity water and soil conditions

this research was carried out with the aim of introducing the most suitable accessions in t. kotschyanus and t. lancifolius species of the thyme genus for the development of cultivation in low salinity water and soil conditions at the pardisan salinity research station of qom. the seeds of 7 accessions along with the control (t. vulgaris) were planted in the greenhouse and in gf pots in january 2016, and in april of the following year, potted seedlings were planted in the main field in complete randomized block design in three replications. in this experiment, aerial organ function, percentage and yield of essential oil in two years and the percentage of essential oil compounds in the second year were measured and determined. essential oil extraction was done by water distillation method and essential oil analysis was done by gas chromatography method. the results of composite variance analysis of traits showed that the effect of population, year and the interaction of year in population were significant in all traits at the probability level of one or five percent. the results of the comparison of the average traits in the investigated species showed that the average t. lancifolius species was superior to the average of the other two species in terms of essential oil yield in the first, second and second years. among the four populations of t. kotschyanus, populations 5 and 70 were superior to other populations of this species in terms of percentage and yield of essential oil. population 48 of t. lancifolius species was superior to other populations in terms of many traits alone or with population 45 of the same species. in total, 48 and 45 populations of t. lancifolius species from khorramabad and faridunshahr regions, respectively, and 5 and 70 populations of t. kotschyanus species from qazvin and urmia regions, respectively, can be used for the development of cultivation in areas with brackish water and soil. and also be introduced as candidates for the introduction of promising cultivars of these species in these conditions. carvacrol chemotypes were identified in qazvin 1 and 2 accessions, thymol in naqdeh accession and geraniol in qazvin 1 accession.