چالش‏های اندازه‏گیری و برآورد فاکتور فرسایش‏پذیری خاک (k) مدل (r)usle در مراتع مناطق خشک

هدف از این تحقیق تعیین فاکتور فرسایش‏پذیری (k) معادله جهانی هدر رفت خاک (usle) به روش مستقیم با بهره­گیری از کرت‏های رواناب طبیعی (kobs) و مقایسه آن با روش غیرمستقیم  برآوردی با نموگراف usle (kebt) در مراتع مناطق خشک در پایگاه تحقیقات حفاظت خاک سنگانه واقع در شمال‏شرق ایران بود. داده‏های هدر رفت خاک در 19 کرت‏ با طول 20 و 25 متر، و شرایط مختلف از نظر خاک، شیب، پوشش گیاهی و سنگریزه سطحی تحت 20 رخداد بارندگی از سال 1379-1375 و 1388-1385 اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد شدت متوسط و حداکثر شدت 30 دقیقه‏ای نسبت به شاخص فرسایندگی باران (el30) همبستگی بیش‏تری با هدر رفت خاک داشتند. بر اساس نتایج حاصل شده،  به ترتیب حداقل 12، 14 و 24 برابر  به­دست آمده از داده­های هدر رفت خاک میانگین بلندمدت سالانه، سال با بیش‏ترین سهم از کل هدر رفت خاک و شدیدترین رخداد (𝐼𝑎𝑣𝑒=maxi30=30.9 𝑚𝑚 ℎ−1) است. دلایل احتمالی اصلی برای این بیش‏ برآوردی شدت کم رخدادهای فرساینده و عدم قطعیت‏های مربوط به اندازه‏گیری هدر رفت خاک و دیگر فاکتورهای مدل usle در مراتع خشک هستند. بنابراین، بر اساس بیش‏برآوردی نموگراف usle، تحقیقات بیش‏تری به ویژه با دوره آماری طولانی‏تر یا با استفاده از شبیه‏ساز باران با شدت 63 میلی‏متر بر ساعت در شرایط میدانی برای توسعه روابط مناسب برای برآورد فاکتور k در مراتع مناطق خشک مورد نیاز است.

the challenges of measuring and estimating the soil erodibility factor (k) of the (r)usle model in rangelands of arid regions

this research aimed to determine the soil erodibility factor (k) of the universal soil loss equation (usle) by direct measurement of soil loss at natural runoff plots (), and to compare it with the estimated k by the usle-nomograph (). the research carried out at the sanganeh soil conservation research site located in the northeast of iran, in dry rangelands. the soil loss data were obtained from 19 plots with lengths of 20 and 25 m, and different conditions in terms of soil, slope, vegetation cover, and rock fragments under 20 natural rainfall events. the results showed that average intensity and the maximum 30-minute intensity had a greater correlation with soil loss compared to the . based on the results obtained,  is at least 24, 7, and 6 times of , obtained using the soil loss data of the long-term average, the year with the largest share, and the most intense event (), respectively. the main reasons likely for this overestimation are the low intensity of erosive events and the resulting uncertainties in the measurement of soil loss and other usle model factors in dry rangelands. therefore, based on the overestimation of the usle nomograph, more research, especially with a longer statistical period or using a rainfall simulator with an intensity of 63 mm h-1 in field, is needed to develop appropriate relationships to estimate the k factor in rangelands in dry regions.