سنجش کارایی صادرات کشاورزی ایران در کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی

امروزه تحلیل کارایی صادرات به عنوان عملکرد کشور صادرکننده در دستیابی به بازار یک کشور بنابر ظرفیت‌های آن، مورد توجه محققان و سیاست‌گذاران قرار گرفته است. لذا هدف این پژوهش ارزیابی کارایی صادرات محصولات کشاورزی ایران با کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی با استفاده از اطلاعات سه دوره زمانی است. به منظور دستیابی به این اهداف از الگوی جاذبه مرزی تصادفی استفاده شده است. بنابر نتایج، متغیرهای تفاوت اقتصادی، مرز مشترک و تحریم‌های اقتصادی اثری مثبت و معنی‌دار بر صادرات کشاورزی ایران به کشورهای عضو اکو داشته است. نتایج کارایی در هر سه دوره بیانگر این است که علی رغم روند افزایشی کارایی صادرات ایران در بازار کشورهای اکو این میزان برابر با 100 نبوده و ایران از تمام ظرفیت‌های یک کشور بهره نبرده است. تحلیل دوره زمانی2018-2013 نشان داد که کمترین میزان کارایی برای کشور قرقیزستان (20.7) و بیشترین آن برای کشور افغانستان (29.8) است. براین اساس ایران علی‌رغم افزایش صادرات به کشورهای اکو، با ظرفیت‌های استفاده نشده بالایی در حدود 70 درصد روبروست. از آنجایی که بیشترین کارایی و ظرفیت صادراتی ایران مربوط به کشورهای با مرز مشترک است، پیشنهاد می‌شود که با توجه به شرایط سیاسی نامطمئن برای ایران و اثرگذاری آن بر حضور ایران در بازارهای جهانی، صادرات به کشورهای توافق‌نامه اکو به ویژه کشورهای هم‌مرز آن بیش از پیش مورد توجه قرار گیرند.

measuring the export efficiency of iran’s agricultural products in eco countries

the analysis of export efficiency as the performance of the exporting country in achieving the market of a country according to its capabilities has been considered by researchers and policy makers in recent years. therefore, the purpose of this study is to evaluate the export efficiency of iran’s agricultural products with member countries of the economic cooperation organization (eco) over three periods. for this purpose, the stochastic frontier gravity model has been used. based on the results, the variables of economic difference, common border and economic sanctions have had significantly positive effect on iran’s agricultural exports to eco member countries. the findings of export efficiency indicated that despite the increasing trend of iran’s export efficiency in the market of eco countries, the amount is not equal to 100 and iran has not used all its potential capacities. in 2013-2018, the lowest and highest efficiency are related to kyrgyzstan (20.7) and afghanistan (29.8), respectively. accordingly, despite the increase in exports to eco countries, iran has encountered with highly unused capacities approximately 70%. since the highest efficiency and export capacity of iran is related to countries with common borders, it is suggested that regarding the uncertain political conditions for iran and its impact on iran’s presence in world markets, exports to eco countries especially those which have the same border should be considered more than before.