تحلیل مولفه‌های اثرگذار بر رفتار مصرف‌کنندگان در انتخاب قالب‌های خرده‌فروشی محصولات غذایی در ایران (مطالعه موردی: شهر تهران)

با توجه به  نفوذ و گسترش بازارهای خرده‌فروشی مدرن مانند مال‌ها و هایپرمارکت‌ها در ایران رفتار خرید مواد غذایی و سبک زندگی خانوارها با تغییرات بسیاری روبرو شده است. بر این مبنا این پژوهش با هدف بررسی عوامل موثر بر رفتار مصرف‌کنندگان در قالب‌های مختلف خرده‌فروشی محصولات غذایی شهر تهران در سال1400 انجام شده است. به این منظور 210 پرسشنامه به روش نمونه‌گیری تصادفی تکمیل و از الگوی پروبیت چندمتغیره استفاده شد. متغیر وابسته شامل هفت قالب مال‌ها، هایپرمارکت‌ها، سوپرمارکتها، مینی‌مارکت‌ها، دکه و مغازه‌های کوچک و تازه‌بازارها می‌باشد. با توجه به نتایج الگو، شاخص حداقل سازی ریسک منجر به کاهش احتمال خرید افراد از قالب‌های سنتی می‌شود. شاخص خدمات و سهولت خرید، احتمال خرید در قالب‌های مال، دکه‌و مغازه‌های کوچک و دست‌فروشان را افزایش و شاخص حساسیت قیمتی احتمال خرید افراد از مال‌ها را کاهش و از دست‌فروشان افزایش می‌دهد. هم‌چنین مطابق با نتایج برآوردی، رقابتی بین قالب‌های مختلف خرده‌فروشی سنتی و مدرن موادغذایی در ایران مشاهده نمی‌شود. از این رو پیشنهاد می‌شود در جانمایی جغرافیایی قالب‌های مدرن و سنتی به ویژگی‌ بازارهای هدف توجه شود.

analysis of the factors influencing the consumers’ behavior regarding the selection of retail formats grocery (case study: tehran city)

the influence and expansion of modern retail markets such as malls and hypermarkets in iran have changed the families’ buying behaviors and lifestyle regarding the purchase of food products. to this end, this study was aimed at investigating the factors influencing the consumers’ behaviors in relation to various retail formats for food products in tehran in 1400. to this end, based on random sampling, 210 questionnaires were completed and multivariate probit model was used. the dependent variable included seven formats including mall, hypermarket, supermarket, minimarket, shopping stall and small markets and fresh markets. based on the results of the model, the risk minimization factor decreases the probability of traditional purchase. the services and convenient shopping increases the probability of buying in formats such as mall, stalls and small stores and vendors, and the index of price sensitivity reduces the probability of people buying from malls and increases the number of vendors. also, based on the estimated results, there is no competition between different formats of traditional and modern food retail in iran. thus, it is suggested that the characteristics of target markets be taken into account when it comes to geographically localizing the modern and traditional forms.