شناسایی و تحلیل مولفه‌های کلیدی کرامت مادری: یک مطالعه مروری

زمینه و هدف: در نظام‌های سلامت، توجه به کرامت و حقوق انسانی افراد، به ویژه مادران، اهمیت به سزایی دارد. با این حال، در بسیاری از موارد، حقوق و کرامت مادران در فرایندهای مراقبتی نادیده گرفته می‌شود. این نادیده‌گیری می‌تواند تاثیرات منفی بر تجربه مادران از بارداری، زایمان و مراقبت از نوزاد داشته و سلامت عمومی جامعه را تحت تاثیر قرار دهد. هدف این مطالعه مروری، شناسایی و تحلیل مولفه‌های کلیدی کرامت مادری است. روش: این مطالعه مروری مبتنی بر مدل شش‌مرحله‌ای روبرتس (roberts) به بررسی مقالات منتشرشده در زمینه کرامت مادری از سال 2017 تا 2024 پرداخته است. جامعه پژوهش شامل 174 مقاله استخراج‌شده از پایگاه‌های علمی معتبر داخلی (مانند magiran، sid، iranpaper و megapaper) و بین‌المللی (مانند pubmed، web of science، google scholar و connect paper) می‌باشد. پس از ارزیابی مقالات بر اساس معیارهای انتخاب، 15 مقاله به‌ صورت هدفمند و بر اساس اشباع نظری داده‌ها برای تجزیه و تحلیل انتخاب شدند. داده‌های پژوهش مطابق با پروتکل پریزما گردآوری و تحلیل گردید. ملاحظات اخلاقی: در پژوهش حاضر، کلیه جنبه‌های اخلاقی مطالعه کتابخانه‌ای، از جمله اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته‌ها: یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد که مولفه‌های کلیدی کرامت مادری در 6 بُعد اصلی و 13 مولفه فرعی دسته‌بندی شده‌اند. بُعد ارزش‌گذاری شامل احترام به شخصیت، ایجاد امنیت و آرامش و توجه به مادر است؛ بُعد مشارکت و خودمختاری، مشارکت در تدوین برنامه مراقبتی، آگاهی‌بخشی به مادر، توانمندسازی مادر در مدیریت بارداری، حمایت از حق انتخاب و حفظ استقلال مادر در روندهای مراقبتی و توجه به خواسته‌ها و انتخاب‌های مادر را دربر می‌گیرد؛ بُعد تعامل و ارتباطات شامل ارتباط موثر، شفاف‌سازی مراحل و فرآیندها، همدلی و پشتیبانی عاطفی و روانی می‌باشد؛ بُعد حمایت از مادر باردار، حمایت جسمی و پزشکی و ارتقای سلامت جسمی و روانی مادر را دربر دارد؛ بُعد حمایت از جنین/ نوزاد شامل مراقبت از سلامت نوزاد، حمایت از پیوند عاطفی مادر نوزاد و ایجاد محیطی ایمن و حمایتی برای نوزاد است؛ و بُعد آموزش و توانمندسازی شامل آموزش به مادر، توانمندسازی او در مدیریت مشکلات و ارائه آموزش‌های حمایتی مستمر پس از زایمان می‌باشد. نتیجه‌گیری: تحلیل ابعاد فوق نشان می‌دهد که احترام به شخصیت و ایجاد امنیت و آرامش (بُعد ارزش‌گذاری) تاثیر مستقیمی بر رضایت و تجربه مثبت مادران از فرآیندهای مراقبتی دارد. مشارکت فعال مادران در تدوین برنامه‌های مراقبتی و آگاهی‌بخشی به آنان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در بُعد تعامل و ارتباطات، ارتباط موثر و شفاف‌سازی مراحل به همراه همدلی و پشتیبانی عاطفی می‌تواند به بهبود ارتباط میان مادران و ارائه‌دهندگان خدمات سلامت منجر شود. حمایت‌های جسمی و پزشکی، به ویژه در بُعد حمایت از مادر باردار، نقش مهمی در ارتقای سلامت جسمی و روانی مادران ایفا می‌کند. افزون بر این، حمایت از جنین و نوزاد از طریق مراقبت از سلامت نوزاد و ایجاد محیطی ایمن و حمایتی می‌تواند به بهبود کلی تجربه مادری و نتایج مثبت برای نوزادان منجر شود. به طور کلی، مولفه‌های شناسایی‌شده نشان‌دهنده اهمیت توجه به کرامت و حقوق مادران در سیستم‌های مراقبتی بوده و می‌توانند به بهبود تجربه مادران از بارداری و زایمان، ارتقای سلامت مادران و نوزادان و نهایتاً بهبود سلامت عمومی جامعه منجر شود.

identification and analysis of key components of maternal dignity: a review study

background and aim: in health systems, upholding the dignity and human rights of individuals particularly mothers is of critical importance. however, in many cases, the dignity and rights of mothers are neglected during caregiving processes. such oversight can negatively affect maternal experiences throughout pregnancy, childbirth and neonatal care, ultimately impacting public health. this review study aims to identify and analyze the key components of maternal dignity.methods: this review study, based on roberts’ six-stage model, examined articles published on maternal dignity from 2017 to 2024. the study population consisted of 174 articles extracted from reputable national databases (magiran, sid, iranpaper, megapaper) and international databases (pubmed, web of science, google scholar, connect paper). based on predefined inclusion criteria and theoretical saturation, 15 articles were purposively selected for detailed analysis. data collection and analysis were carried out in accordance with the prisma protocol.ethical considerations: all ethical standards were upheld throughout the review process, including adherence to authenticity, honesty and academic integrity.results: the analysis identified six main dimensions and thirteen sub-dimensions as the key components of maternal dignity. the valuation dimension includes respect for the mother’s individuality, fostering a sense of safety and calm and personalized attention. the participation and autonomy dimension encompasses involvement in care planning, information sharing, empowerment in managing pregnancy, the right to choose, preserving independence in care decisions and respecting maternal preferences. the interaction and communication dimension involves effective communication, clarification of medical procedures, empathy and emotional and psychological support. the support for pregnant mothers dimension covers both physical and medical support aimed at promoting maternal well-being. the support for the fetus/newborn dimension encompasses safeguarding newborn health, nurturing the emotional bond between mother and child and creating a safe and supportive environment. the education and empowerment dimension involves educating mothers, equipping them to manage challenges and offering continuous support and education postpartum.conclusion: the findings highlight that respect for individuality and the creation of a secure and peaceful environment (the valuation dimension) are essential to maternal satisfaction and positive caregiving experiences. active maternal participation in care planning and access to comprehensive information are equally important. within the interaction and communication dimension, empathy, emotional support and procedural clarity significantly strengthen the relationship between mothers and healthcare providers. physical and medical support, particularly during pregnancy, is crucial to both physical and mental health outcomes. furthermore, supporting the fetus and newborn through ensuring neonatal health and creating a safe, supportive environment can enhance the overall maternal experience and contribute to favorable neonatal outcomes. overall, these key components emphasize the necessity of integrating maternal dignity and rights into caregiving systems to improve the experience of pregnancy and childbirth, promote maternal and newborn health and ultimately enhance public health.