مدلسازی تاثیر الگوی کاربری اراضی بر شاخص های کیفیت منابع آب زیرزمینی (sar ،tds) دشت قزوین

زمینه و هدف: دشت قزوین به عنوان یکی از مناطق مهم کشاورزی ایران، با چالش‌های مهم تاثیرگذار بر کیفیت منابع آب از جمله تغییرات کاربری اراضی (lu) و افزایش برخی کاربری ها مانند کشاورزی و صنعت مواجه است. ارزیابی، مدلسازی و پیش‌بینی مقادیر کل جامدات محلول (tds) و نسبت جذب سدیم (sar) منابع آب زیرزمینی بعنوان مهمترین پارامترهای تاثیرگذار در نوع کاربرد منابع آب در این منطقه می تواند نقش مهمی در مدیریت کیفیت منابع آب داشته باشد. روش بررسی: در این پژوهش برای بررسی و مدلسازی رابطه بین lu با کیفیت منابع آب زیرزمینی، پارامترهای tds و sar با استفاده از روش درون یابی معکوس وزنی فاصله (idw) نقشه سازی شدند، سپس با استفاده از تصویر ماهواره لندست 8 و روش طبقه بندی نظارت شده حداکثر احتمال lu دشت قزوین تهیه گردید. در نهایت با استفاده از رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی (gwr) اقدام به مدلسازی و بررسی رابطه بین الگوی توزیع lu در دشت قزوین با پارامترهای کیفیت منابع آب زیرزمینی شد.یافته‌ها: ضریب تعیین (r²) برای رابطه بین پارامتر sar  و lu مقدار 0/74 و برای رابطه بین tds و lu مقدار 0/81 بود، این نتایج نشان‌دهنده تاثیر قابل توجه lu بر کیفیت منابع آب زیرزمینی است. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که رابطه معناداری بین lu و پارامترهای کیفیت آب زیرزمینی وجود دارد. همچنین بر اساس نتایج استفاده از gwr برای مدل‌سازی رابطه بین lu و پارامترهای کیفیت آب زیرزمینی نشان داد که این روش می‌تواند به‌طور موثری تغییرات مکانی را در نظر بگیرد و ابزار دقیقی ارائه دهد. 

modeling of the impact of land use patterns on groundwater quality indices (tds, sar) in qazvin plain

background and objective: the qazvin plain, one of the key agricultural regions in iran, faces significant challenges affecting the quality of its water resources. these challenges include changes in land use (lu) and the expansion of activities such as agriculture and industry. assessing, modeling, and predicting total dissolved solids (tds) and the sodium absorption ratio (sar) in groundwater—two critical parameters influencing water resource usability—can play a pivotal role in managing water quality in the region.materials and methods: this study aimed to investigate and model the relationship between lu and water quality parameters. tds and sar values were first mapped using the inverse distance weighting (idw) interpolation method. land use in the qazvin plain was then classified using landsat 8 satellite imagery and the supervised maximum likelihood classification method. finally, geographic weighted regression (gwr) was employed to model and examine the spatial relationship between the lu distribution patterns in the qazvin plain and the groundwater quality parameters.results: the coefficient of determination (r²) for the relationship between sar and lu was 0.74, while for tds and lu, it was 0.81. these findings highlight a significant influence of lu changes on groundwater quality parameters in the study area.conclusion: the results demonstrate a strong correlation between lu and groundwater quality parameters. moreover, the application of gwr proved effective in capturing spatial variations and providing accurate tools for analyzing these relationships. this approach can be instrumental in the sustainable management of water resources in the qazvin plain.