الزامات تعیین کیفر در جرایم رایانه‌ای در نظام حقوقی ایران

جرایم رایانه‌ای، جرایمی منحصر به فضاهای رایانه‌ای و داده‌های الکترونیکی به‌شمار می‌آیند که درعین‌حال می‌توانند از مرزهای یک کشور نیز فراتر رفته و وصفی فراسرزمینی و بین‌المللی پیدا کنند. این‌گونه جرایم، در عین ارتکاب در فضایی محدود، ممکن است آثار جبران‌ناپذیری به‌بار آورده و حتی یک کشور یا چندین نقطه از جهان را متوجه خود سازند. به‌منظور مقابلۀ موثر با این‌گونه جرایم، قانون‌گذار در سال 1382 قانون تجارت الکترونیک و پس‌ازآن در سال 1388 قانون جرایم رایانه‌ای را به‌تصویب رسانده ‌است. با ملاحظۀ مقررات موجود، هرچند نفس چنین اقدامی لازم و ضروری بوده‌ است، اما تعیین کیفر برای جرایم رایانه‌ای بدون توجه و ملاحظۀ علمی همۀ الزامات و اصول مهم و راهبردی، مثمرثمر نخواهد بود. پژوهش حاضر که با روش تحلیلی کاربردی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای نگارش یافته‌است، درصدد است الزامات حاکم بر تعیین کیفر در این‌گونه جرایم را، با تفکیک الزامات سلبی از ایجابی، به‌گونه‌ای ارائه کند که مقنن بتواند در مقام کیفرگذاری، با عنایت به این الزامات، در مسیر مقابلۀ موثر با جرایم رایانه‌ای گام بردارد و از ناکارآمدی کیفرهای موجود بکاهد. هدف از این پژوهش، تلاش در جهت تدوین الزاماتی فراتقنینی است که با نگاهی کامل‌تر و مبتنی بر اصول، اهداف و واقعیت‌های موجود، وضعیت کیفرگذاری برای جرایم مطرح در این گستره را بهبود بخشد.

requirements for determining punishment for computer crimes in the iranian legal system

computer crimes are crimes unique to computer spaces and electronic data, which can also go beyond the borders of a country and find an extraterritorial and international description. this type of crime, while being committed in a limited space, may have irreparable effects and even target a country or several parts of the world. in order to effectively deal with this type of crime, the legislator passed the electronic commerce law in 2003 and then the computer crimes law in 2009. considering the existing regulations, although such a measure itself was necessary and essential, determining punishment for computer crimes without scientific attention and consideration of all important and strategic requirements and principles will not be fruitful. the present study, which was written using an analytical-applied method and using library resources, seeks to present the requirements governing the determination of punishment for this type of crime, by separating negative from positive requirements, in such a way that the legislator, in the capacity of punisher, can take steps towards effectively combating computer crimes by taking these requirements into account and reducing the inefficiency of existing punishments. the purpose of this study is to attempt to formulate extra-legislative requirements that, with a more complete view and based on existing principles, objectives, and realities, improve the situation of punishment for crimes in this area.