درمان اجباری معتادین از منظر اسناد بین‌المللی با تاکید بر موازین حقوق بشری

زمینه و هدف: یکی از چالش‌های بزرگ کنونی دولت‌ها، اعتیاد برخی از شهروندان به مواد مخدر است. اعتیاد به مواد مخدر به عنوان تهدیدی جدی برای جامعه بشری محسوب می‌شود. مصرف مواد مخدر، نه‌تنها برای شخص معتاد و خانواده وی، بلکه برای سایر اقشار جامعه زیان‌آور است و باعث افزایش جرم در جامعه می‌شود. از این جهت برخی از دولت‌ها برای جلوگیری از آثار زیانبار مصرف مواد مخدر اقدام به درمان اجباری معتادین می‌نمایند. مطابق آمار ارائه‌شده در سراسر جهان، بالغ بر نیم میلیون نفر به منظور «درمان مصرف مواد مخدر» بازداشت شده‌اند که بسیاری از بازداشت‌شدگان بدون محاکمه و طی مراحل دادرسی، ماه‌ها یا سال‌ها در بازداشت به سر می‌برند. این مقاله درصدد بررسی دقیق مفهوم بازداشت اجباری برای درمان مواد مخدر و جایگاه آن از منظر موازین بین‌المللی حقوق بشر، منطقه‌ای و قوانین ایران است. همچنین این مقاله به دنبال یافتن پاسخی برای این سوال است که آیا طبق موازین بین‌المللی حقوق بشر و قواعد بین‌المللی کنترل مواد مخدر، مصرف مواد مخدر یا اعتیاد به آن، محدودیتی برای حق آزادی است؟روش: روش پژوهش مورد استفاده در این تحقیق مبتنی بر روش توصیفی تحلیلی بوده و روش گردآوری اطلاعات نیز با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی است.ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش، تمامی اصول اخلاقی از قبیل امانتداری، صداقت و اصالت متن رعایت شده است.یافته‌ها: به نظر می‌رسد با بررسی اسناد بین‌المللی، ترک اجباری معتادین ناقض موازین حقوق بشری به خصوص حق بر سلامت می‌باشد و عدم به کارگیری اجبار جهت درمان معتادین در اسناد بین‌المللی و برخی اسناد منطقه‌ای نیز پیش‌بینی شده است، اما در قوانین ایران درمان اجباری معتادین پیش‌بینی شده است که این موضوع می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.نتیجه‌گیری: از این تحقیقات چنین می‌توان نتیجه گرفت که از سال 1990، قطعنامه‌های متعدد مجمع عمومی سازمان ملل تایید کرده است که اقدامات بین‌المللی کنترل مواد مخدر باید در انطباق کامل با اصول مندرج در منشور سازمان ملل متحد و اصول حقوق بین‌الملل باشد و درمان اجباری معتادین علیرغم میل باطنی آن‌ها مغایر با حق بر سلامت و موازین حقوق بشری است، لذا پیشنهاد می‌گردد که قوانین ایران نیز در راستای اسناد بین‌المللی اصلاح گردند.

compulsory treatment of drug addicts from the perspective of international documents with emphasis on human rights standards

background and aim: one of the major challenges of the current governments is the addiction of some citizens to drugs. drug addiction is considered as a serious threat to human society. drug use is harmful not only to the addict and his family, but also to other sections of the society and causes an increase in crime in the society. for this reason, some governments take compulsory treatment of drug addicts to prevent the harmful effects of drug use. according to the statistics presented around the world, more than half a million people have been detained for the purpose of treatment of drug use and many of the detainees are detained for months or years without trial and during the proceedings. this article aims to examine the concept of forced detention for drug treatment and its position from the perspective of international human rights standards, regional and iranian laws. also, this article seeks to find an answer to the question whether, according to international human rights standards and international drug control rules, drug use or addiction is a restriction on the right to freedom?method: the research method used in this research is based on descriptive-analytical method and the method of collecting data and information is using library and documentary sources.ethical considerations: in this research, all ethical principles such as trustworthiness, honesty and originality of the text have been observed.results: it seems that by examining the international documents, the forced abandonment of drug addicts violates human rights standards, especially the right to health and the non-use of coercion for the treatment of drug addicts is foreseen in international documents and some regional documents as well, but in the laws of iran, compulsory treatment of drug addicts is foreseen, which can be challenging.conclusion: from this research, it can be concluded that since 1990, several resolutions of the united nations general assembly have confirmed that international drug control measures must be in full compliance with the principles contained in the united nations charter and the principles of international law and the compulsory treatment of drug addicts. despite their inner desire, it is against the right to health. therefore, it is suggested that iran's laws be amended in line with international documents.