تاثیر تعلیق اجرای قراردادهای درمانی بر کارآمدی نظام سلامت:رویکرد تطبیقی ایران و انگلستان

زمینه و هدف: نظام‌های سلامت به عنوان زیرساخت‌های حیاتی جوامع، متکی بر کارآمدی قراردادهای درمانی میان ارائه‌دهندگان خدمات و دریافت‌کنندگان آن هستند. در این میان، نهاد «تعلیق اجرای قرارداد» به ویژه در شرایط اضطراری همچون بیماری‌های فراگیر، بحران‌های اقتصادی یا کمبود منابع درمانی، نقشی تعیین‌کننده در توازن حقوق و منافع طرفین ایفا می‌کند. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر حقوقی و اقتصادی تعلیق اجرای قراردادهای درمانی بر کارآمدی نظام سلامت، با رویکرد تطبیقی در نظام‌های حقوقی ایران و انگلستان، و تحلیل مبانی قانونی، رویه‌های قضایی و پیامدهای عملی آن است.روش: این مطالعه با رویکرد توصیفی تحلیلی و روش تطبیقی انجام شده است. منابع مورد استفاده شامل قوانین موضوعه ایران (مانند قانون مدنی، قانون مسئولیت مدنی، قوانین و مقررات ناظر بر خدمات درمانی و آیین‌نامه‌های وزارت بهداشت)، اسناد بین‌المللی، رویه‌های قضایی محاکم ایران و انگلستان (از جمله آرای دیوان عالی و محاکم تخصصی) و همچنین تحلیل دکترین حقوقی و مبانی «تحلیل اقتصادی حقوق» است.ملاحظات اخلاقی: در تدوین این پژوهش، کلیه اصول اخلاق علمی، از جمله رعایت امانتداری، احترام به اصالت علمی اثر، پرهیز از تحریف مفاهیم حقوقی و ارجاع شفاف به دکترین و آرای قضایی رعایت شده است.یافته‌ها: در نظام حقوقی ایران، هرچند مفهوم تعلیق اجرای تعهدات در قراردادهای درمانی به طور مشخص در قانون پیش‌بینی نشده است، اما با استناد به قواعد عمومی قراردادها (مواد 226، 229، 240 و 279 قانون مدنی) و اصول حاکم بر قراردادهای درمانی، امکان اعمال نهاد تعلیق در شرایط فورس‌ماژور یا عدم امکان موقت اجرا قابل استنباط است. در مقابل، نظام حقوقی انگلستان، مبتنی بر دکترین خنثی‌سازی و اصول قراردادهای درمانی وزارت بهداشت و خدمات رفاهی و رویه قضایی محاکم، بستر روشنی برای تعلیق موقت یا تعدیل قراردادهای درمانی فراهم کرده است.نتیجه‌گیری: ایجاد سازوکارهای قانونی شفاف و مبتنی بر تحلیل اقتصادی برای تعلیق اجرای قراردادهای درمانی، به ویژه در شرایط اضطراری، ضرورتی انکارناپذیر در راستای ارتقای کارآمدی نظام سلامت است. تجارب انگلستان در تدوین مقررات مشخص، پیش‌بینی سازوکارهای حل و فصل اختلاف و اتکا به رویه قضایی موثر، می‌تواند الگوی مناسبی برای اصلاح و توسعه نظام حقوقی ایران در این حوزه باشد.

the impact of suspension of performance of healthcare contracts on the efficiency of the health system: a comparativeapproach between iran and england

background and aim: health systems, as vital infrastructures of societies, rely on the efficiency of healthcare contracts between service providers and recipients. in this context, the institution of suspension of contract performance, particularly in emergency situations such as pandemics, economic crises or shortages of medical resources, plays a decisive role in balancing the rights and interests of the contracting parties. the objective of this study is to examine the legal and economic impacts of suspending the performance of healthcare contracts on the efficiency of the health system, using a comparative approach between the legal systems of iran and england and to analyze the legal foundations, judicial practices and practical consequences of this institution.method: this study adopts a descriptive-analytical and comparative approach. the sources include iranian statutory laws (such as the civil code, the civil liability act, laws and regulations governing healthcare services and by-laws of the ministry of health), international instruments, judicial practices of iranian and english courts (including decisions of supreme courts and specialized tribunals), as well as analyses of legal doctrine and the foundations of the economic analysis of law.ethical considerations: in conducting this research, all principles of research ethics have been observed, including academic integrity, respect for the originality of the work, avoidance of distortion of legal concepts and transparent reference to legal doctrines and judicial decisions.results: in the iranian legal system, although the suspension of performance of obligations in healthcare contracts is not explicitly provided for by statute, it can be inferred through reliance on general principles of contract law (articles 226, 229, 240, 279 of the iranian civil code) and the governing principles of healthcare contracts, particularly in cases of force majeure or temporary impossibility of performance. in contrast, the english legal system-based on the doctrine of frustration, the principles governing healthcare contracts issued by the department of health and social care and established judicial practice-provides a clearer framework for the temporary suspension or modification of healthcare contracts. economic analysis indicates that a controlled and transparent suspension of healthcare contracts can protect the economic interests of both service providers and patients, while enhancing the efficiency of the health system during crises. however, the lack of explicit legal provisions and specific enforcement mechanisms in iran leads to inconsistencies in implementation and undermines public trust in healthcare services.conclusion: establishing clear legal mechanisms grounded in economic analysis for the suspension of performance of healthcare contracts-especially in emergency situations-is an undeniable necessity for improving the efficiency of the health system. england's experience in drafting specific regulations, providing dispute resolution mechanisms and relying on effective judicial practice can serve as a suitable model for reforming and developing the iranian legal system in this field. it is recommended that the iranian legislature amend relevant laws and enact specific regulations for healthcare contracts in order to provide an appropriate framework for the effective and equitable application of suspension in such contracts.