ملاک تعیین مجازات در جنایات بر عضو و منافع با امید به بهبودی

زمینه و هدف: قصاص و دیه از احکام کیفری در شریعت اسلام و قانون مجازات اسلامی است، مانند هر حکمی در صورت تحقق موضوع آنان (آسیب و صدمه به نفس یا عضو) به فعلیت می‌رسند. در برخی از صور جنایت در عضو و منفعت که امید به بهبودی و روییدن یا برگشت در دوره درمان است، چالشی وجود دارد و آن اینکه اگر قبل از اتمام دوره درمان و بهبودی به هر طریقی مجنی‌علیه یا عضو آسیب‌دیده از بین رفت، معیار تعیین قصاص یا دیه برای فرد مرتکب جنایت نخست چیست؟روش: این پژوهش از نوع نظری بوده، روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی است و روش جمع‌آوری داده‌ها به صورت کتابخانه‌ای و با مراجعه به کتب و مقالات و دروس خارج حوزه علمیه صورت ‌گرفته است.ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل پژوهش حاضر، صداقت، امانتداری و اصالت متون رعایت شده است.یافته‌ها: در فقه امامیه و به ‌تبع آن در قانون مجازات اسلامی در مورد برخی اعضا و منافع اشاراتی به ویژه در خصوص دیه شده است که ظاهر امر این است که قانون تطابق کاملی با فتاوای مشهور فقها ندارد، مضاف بر اینکه خود قانون هم از یک معیار واحدی پیروی نکرده، بلکه به ‌ظاهر تناقض هم وجود دارد.نتیجه‌گیری: در نظام حقوق کیفری ایران با تکیه به آرای فقها و قواعد علم اصول فقه به ویژه تمایز بین شرطیت یک شئ یا مانعیت ضد آن، در آسیب‌هایی که امید بهبودی در آن‌ها متصور است، معیار برای تعیین مجازات، صدمه و آسیبی است که بالفعل بر مجنی‌علیه وارد شده است و بهبودی احتمالی بعد از دوره طول درمان صرفاً نقش مانع از حکم به مجازات با توجه‌ به میزان صدمه اولیه دارد و در صورت شک در تحقق چنین مانعی به دلیل فوت یا تلف عضو قبل از اتمام دوره طول درمان، با اصل عملی حکم به عدم می‌شود.

the criterion for determining the amount of assault against body parts and their benefits, with a hope of recovery

background and aim: qisas (retribution) and diyeh (blood money) are criminal laws in islamic sharia and penal (criminal) code. they, like any other verdicts, will be executed if their subject (assault against one's life or body part) is fulfilled. there is a challenge in some forms of assaults (against one's body part or its benefits) in which there is a hope for recovery and growth, or return, within the course of treatment. the challenge is that if prior to the completion of the treatment and recovery period, in any way, the victim or the injured body part is lost, what is the criterion for determining qisas (retribution) and diyeh (blood money) for the person who committed the first crime?method: this research is of a theoretical type, the research method is descriptive-analytical, the method of data collection is library-based, referring to books, articles and courses outside the seminary.ethical considerations: in all stages of writing the present study, the originality of the texts, honesty and trustworthiness have been respected.results: in imami jurisprudence and as a result, in the islamic penal (criminal) code, there have been references about some body parts and their benefits, especially about diyeh (blood money). apparently, the law does not fully match the famous fatwas of jurists. in addition, the law itself did not follow a single standard and there is a contradiction.conclusion: in the criminal law system of iran, relying on the opinions of jurists and the rules of the science of principles of jurisprudence, especially the distinction between the conditionality of an object or the obstacle against it, injuries where the hope of recovery is envisaged, the criterion for determining the punishment is the injury and damage that has actually been inflicted on the victim. the possible recovery after a long period of treatment solely serves as an obstacle to the punishment, according to the amount of the initial injury. in case of doubt in the fulfillment of such an obstacle, due to the death or loss of the body part, prior to the end of the treatment.