مشروعیت درمانگری به غیر حلال با تاکید بر قاعده «المشقّه تجلب التیسیر»

زمینه و هدف: مساله درمانگری به غیر حلال، از جمله مباحث مهم پزشکی در جوامع اسلامی است که لازم است از لحاظ فقهی مورد بررسی قرار گیرد. ممنوعیت استفاده از محرمات و رعایت ضوابط شرعی گاهی بیمار را با عسر ومشقت در درمان مواجه می‌سازد. بر این اساس این سوال مطرح می‌گردد که چگونه با استناد به قاعده «المشقّه تجلب التیسیر» می‌توان مشروعیت درمانگری به غیر حلال را توجیه نموده و در چه صورتی زمینه‌ساز جواز درمانگری می‌گردد؟ ضمن نقد و بررسی ادله مخالفین درمانگری به غیر حلال، مشروعیت درمانگری در دو مرحله مشقت بیمار در دسترسی و استعمال حلال مورد بررسی قرار گرفت. وجود موانعی مانند تحریم‌ها، احتکار دارو و عرضه آن به قیمت گزاف، عدم پزشک همجنس و یا هزینه‌های گزاف ویزیت پزشک همجنس موجب مشقت بیمار در درمانگری به حلال می‌گردد. همچنین گاهی ممکن است نوع درمانگری به حلال به دلایلی بیمار را با عسر و مشقت در درمان مواجه کند. در این مقاله ضمن پذیرش اصل اولیه درمانگری به حلال و ممنوعیت حرام درمانی برای بیمارانی که حلال به راحتی در دسترس آنان وجود دارد، با استناد به آیات، روایات و ادله عقلی به بررسی عوامل موجد مشقت بیمار و راهکارهای برون‌رفت از ضررهای ناشی از آن پرداخته شده است.روش: روش اندیشه‌ورزی این پژوهش، توصیفی تحلیلی و روش گردآوری داده‌ها کتابخانه‌ای و با استفاده از کتب فقهی شیعه و اهل سنت انجام گرفته است.ملاحظات اخلاقی: در تمامی مراحل نگارش، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.یافته‌ها: ترس از استعمال، عدم وجود مباح و تعذر در دسترسی به مباحات، از جمله مصادیق عسر و حرج در درمان به شمار می‌آید.نتیجه‌گیری: ترس از مرگ، نقص عضو، تشدید و سرایت بیماری، از جمله ضررهایی است که رفع این‌گونه ضررها، موجب جایگزین‌شدن راهکارهایی در درمان می‌گردد که علیرغم حرمت اولیه، با استناد به قاعده «المشقّه تجلب التیسیر» حرمت آن نفی می‌گردد.

legitimacy of non-halal therapy with emphasis on the rule of hardship brings ease

background and aim: the issue of non-halal therapy is one of the important topics of medicine in islamic societies، which is necessary، to be examined from a jurisprudential point of view. prohibiting the use of taboos and complying with shariah rules sometimes make the patient face difficulty and difficulty in treatment. based on this، the question is raised، how the legitimacy of non-halal therapy can be justified by referring to the rule of hardship brings ease? in what case does it become the basis for a therapist's license? while criticizing and examining the arguments of the opponents of non-halal therapy، the legitimacy of therapy in two stages of the patient's difficulty in accessing and using halal was examined. the presence of obstacles such as sanctions، hoarding of medicine and its supply at exorbitant prices، lack of a same-sex doctor or exorbitant costs of visiting a same-sex doctor makes it difficult for the patient to receive halal treatment. also، sometimes the type of halal treatment may cause the patient to face difficulties in the treatment due to some reasons. in this article، while accepting the basic principle of halal treatment and prohibiting haram treatment for patients who have halal medicine easily available to them، with reference to verses، narrations and rational evidences، the causes of the patient's suffering and the ways outof the resulting losses have been investigated.methods: the thinking method of this research is descriptive-analytical and the library data collection method was carried out using shia and sunni jurisprudence books.ethical considerations: in all stages of writing، while respecting the authenticity of the texts، honesty and trustworthiness have been observed.results: fear of use، lack of permission and excuse in access to permission are among the examples of difficulty and embarrassment in treatment.conclusion: the fear of death، organ failure، exacerbation and spread of the disease are among the losses that the removal of such losses causes to replace solutions in treatment, which، despite its original sanctity، its sanctity is negated by referring to the rule of hardship brings ease.