ضمانت اجراهای حقوقی و کیفری در آسیب‌های وارده بر محیط زیست ناشی از آلودگی هوا با نگاهی به شهر تهران

زمینه و هدف: آلودگی هوا و آسیب‌های ناشی از آن در شهر تهران به عنوان یکی از اصلی‌ترین مشکلات حوزه شهری در سایه قوانین موجود در این زمینه بررسی می‌شود. یکی از موارد آسیب به محیط زیست، آلودگی هوا به دلیل اقدامات انسانی است. اقداماتی که گاهی به عمد و با آگاهی و گاهی بدون قصد در طبیعت صورت می‌گیرد و باعث تغییر یا از بین‌رفتن آن می‌شود. از منظر حقوقی بررسی وجود مسئولیت برای این اقدامات حایز اهمیت است. مسئولیت ناشی از آلودگی هوا در مقررات و قوانین، ضمانت اجراهای مدنی و کیفری دارد. با نگاهی به قوانین موجود و ضرورت طرح بحث‌های حقوقی به صورت میان‌رشته‌ای و کمبود تحقیقات در این زمینه با ارائه پیشنهادهای سازنده در جهت رفع مشکلات این حوزه اقدام می‌گردد.روش: پژوهش حاضر به روش توصیفی تحلیلی و با جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای انجام گرفته است و درصدد است ضمانت اجراهای حقوقی و کیفری را برای مسببین آلودگی هوا بررسی کند.ملاحظات اخلاقی: با وجود کمبود منابع کافی داخلی ضمن رعایت اصالت متون صداقت و امانتداری رعایت شده است.یافته‌ها: یکی از موارد آسیب به محیط زیست، آلودگی هوا به دلیل اقدامات انسانی است. قابل ذکر است که مسئولیت ناشی از آلودگی هوا در مقررات و قوانین مدنی و کیفری وجود دارد، اما به نظر می‌رسد با توجه به اهمیت این موضوع ضمانت اجراهای موجود در قوانین کافی نبوده و باید در خصوص موارد مسئولیت در حوزه مدنی و مجازات‌های‌ حوزه کیفری مقررات جدیدی وضع شود.نتیجه‌گیری: در حوزه آلودگی هوا که از اصلی‌ترین عوامل آسیب در محیط زیست می‌باشد، در قوانین و مقررات ایران مواد متعددی پیش‌بینی شده است. این پیش‌بینی هم در قوانین اصلی همانند قانون اساسی و هم در سایر قوانین کیفری و حوزه مدنی وجود دارد، اما بیشتر از وجود قوانین، امکان اجرا و نحوه اجرا این قوانین اهمیت دارد. از نظر مدنی حوزه مسئولیت عواملی که باعث آلودگی هوا می‌شوند از طریق قواعد عام مسئولیت مدنی مثل وجود ضرر و رابطه علیت امکان طرح دعوا و مطالبه خسارت وجود دارد، البته در بسیاری از موارد در این حوزه اثبات موارد سه‌گانه مسئولیت مدنی دشوار بوده و گاهی غیر ممکن است. در حوزه کیفری نیز قوانین مرتبط با آلودگی هوا مجازات حبس و تعطیل مرکز آلاینده و یا جلوگیری از تردد وسایل نقلیه آلاینده وجود دارد، ضمن اینکه بعضی از مجازات‌ها همانند جزای نقدی را می‌توان همراه با سایر مجازات‌ها به صورت تلفیقی استفاده کرد تا اثر بهتری نیز داشته باشد، البته همواره علاوه بر وجود قوانین و مقررات به دلیل درهم‌تنیدگی حقوق و اخلاق، فرهنگ‌سازی در حوزه این موضوع می‌تواند کمک بسیاری کند.

guarantee of legal and criminal executions in environmental damage caused by air pollution with a view to tehran

background and aim: air pollution and the damages caused by it in the city of tehran are considered as one of the main problems of the urban area in the shadow of the existing laws in this field. one of the causes of damage to the environment is air pollution due to human activities. actions that sometimes take place intentionally and with awareness and sometimes unintentionally in nature and cause its change or destruction. from a legal point of view، it is important to check the existence of responsibility for these actions. responsibility for air pollution in regulations and laws guarantees civil and criminal enforcement. looking at the existing laws and the necessity of interdisciplinary legal debates and the lack of research in this field، constructive suggestions are made to solve the problems of this field.methods: the present research was carried out using a descriptive-analytical method and by collecting information in a library form، and it is trying to investigate the guarantee of legal and criminal executions for the causes of air pollution.ethical considerations: despite the lack of sufficient internal resources، while respecting the authenticity of the texts، honesty and trustworthiness have been observed.results: one of the causes of damage to the environment is air pollution due to human actions. it should be mentioned that the responsibility due to air pollution exists in civil and criminal regulations and laws. however، it seems that due to the importance of this issue، the guarantee of enforcement in the laws is not enough، and new regulations should be established regarding liability cases in the civil field and punishments in the criminal field.conclusion: in the field of air pollution، which is one of the main causes of damage to the environment، there are many provisions in iran's laws and regulations. this provision exists both in the main laws such as the constitution and in other criminal and civil laws، but more than the existence of laws، the possibility of implementation and the manner of implementation of these laws are important. from the civil point of view، the area of responsibility for the factors that cause air pollution is possible through the general rules of civil liability، such as the existence of damage and the relationship of causation، it is possible to file a lawsuit and claim damages. first، in many cases in this field، it is difficult and sometimes impossible to prove the three cases of civil responsibility. in the criminal field، there are also laws related to air pollution punishing by imprisonment and closing the polluting center or preventing the traffic of polluting vehicles. in addition، some punishments such as fines can be combined with other punishments to have a better effect. in addition to the mentioned cases، it can help a lot due to the intertwining of the law and ethics of culture in the field of this issue.