تعهدات دولت در حفاظت از شهروندان در مقابله با بیمارهای همه‌گیر از منظر فقه و حقوق و اسناد بین‌الملل

زمینه و هدف: بحران‌های همه‌گیر جهانی مانند کرونا از مهم‌ترین‌ها تهدیدها علیه سلامت و امنیت بهداشتی شهروندان است. در این مقاله تلاش شده به بررسی تعهدات دولت‌ها در حفاظت از شهروندان در مقابله با بیمارهای همه‌گیر از منظر فقه و حقوق و اسناد بین‌الملل پرداخته شود.روش: مقاله مورد اشاره توصیفی تحلیلی بوده و از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است.ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.یافته‌ها: یافته‌های مقاله بر این امر دلالت دارد که دولت‌ها مطابق فقه، حقوق داخلی و اسناد بین‌المللی متعهد به تامین سلامت عمومی شهروندان خود در مواجهه با بحران‌های همه‌گیر است. در فقه، قواعدی چون مسئولیت دولت در تامین رفاه شهروندان، ضرورت دفع ضرر محتمل و همچنین اقدام بر اساس قاعده لاضرر مبنای تعهدات دولت در این زمینه است. در حقوق ایران در اصول متعددی از قانون اساسی و برنامه‌های پنج‌ساله توسعه بر تعهد دولت در تامین حق بر سلامت شهروندان تاکید شده است. در اسناد بین‌المللی نیز اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق حقوق مدنی، اجتماعی و اقتصادی مصوب 1969 و قطعنامه‌های شورای امنیت در مقابله با ایدز، ابولا و کرونا، از مهم‌ترین منابع خاص حقوقی تعهدات دولت‌ها در قبال شهروندان در مواجهه با بحران‌های همه‌گیر است.نتیجه‌گیری: علیرغم پذیرش تعهدات دولت‌ها در حفاظت از شهروندان در مقابله با بیمارهای همه‌گیر، ضمانت اجرایی برای این تعهدات دولت‌ها به ویژه در عرصه بین‌المللی تعریف نشده است.

the obligations of the government in protecting citizens against epidemic diseases from the point of view of jurisprudenceand international laws and documents

background and aim: global pandemic crises، like corona are one of the most important threats to citizens' health and safety. in the present paper، an attempt has been made to examine the obligations of governments in protecting citizens against epidemic diseases from the perspective of jurisprudence، international law and documents.methods: this paper is descriptive and analytical and the library method was applied.ethical considerations: in all stages of writing the present research، the originality of the texts، honesty and trustworthiness have been observed.results: the findings of this study indicate that according to jurisprudence، domestic laws and international documents، governments are committed to ensuring the public health of their citizens in the face of pandemic crises. in jurisprudence، rules، such as the government's responsibility to ensure the welfare of citizens، the necessity of preventing possible harm and also acting on the basis of the rule of non-harm are the basis of the government's obligations in this field. in iranian law، several principles of the constitution and five-year development plans emphasize the government's commitment to ensure the right to citizens' health. in international documents، the universal declaration of human rights، the covenant on civil، social and economic rights approved in 1969 and the resolutions of the security council in dealing with aids، ebola and corona are among the most important specific legal sources of governments' obligations towards citizens in the face of pandemic crises.conclusion: despite the acceptance of governments' obligations to protect citizens against epidemic diseases، the implementation guarantee for these governments' obligations has not been defined، especially in the international arena.