نگاهی به حق سلامت و حقوق ویژه اقشار خاص در حوزه بین‌الملل بشردوستانه با تاکید بر معلولین و افراد کم‌توان آسیب‌پذیر

زمینه و هدف: هرچند که حقِ بر سلامتی یکی از حقوق بشری است که برای استیفای سایر حقوق بشری نیز ضروری قلمداد می‌شود. در مقدمه اساسنامه سازمان بهداشت جهانی حق هر انسان برای دسترسی به بالاترین سطح ممکن سلامتی به رسمیت شناخته شده‌است، ولی هنوز نبود چنین حقوق ویژه‌ای برای معلولین کم‌توان و آسیب‌پذیر به عنوان قشری با محدودیت‌های بیشتر نسبت به دیگر غیر نظامیان یکی از مشکلات جدی حقوق بشردوستانه بین‌المللی است. در این مقاله در پی یافتن پاسخی بدین سوال هستیم آیا حقوق بین‌الملل بشردوستانه در کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو و اساسنامه دیوان بین‌المللی کیفری برای افراد معلول و کم‌توان نسبت به دیگر غیر نظامیان حقوق ویژه‌ای در نظر گرفته است؟روش: این مقاله به روش توصیفی تحلیلی در عین حال کاربردی و از طریق گردآوردی داده کتابخانه‌ای و اسنادی و قوانین و بررسی تحلیلی یافته‌ها نگارش یافته است.ملاحظات اخلاقی: در سراسر پژوهش حاضر صداقت و امانتداری علمی به طور کامل رعایت شده است.یافته‌ها: به نظر می‌رسد با جستاری در لا به لای اسناد بین‌المللی فوق‌الذکر چنین حقوقی که بتواند با توجه به محدودیت‌های این افراد نسبت به غیر نظامیان دیگر درگیر در مخاصمات قوانین خاصی در نظر گرفته باشد، وجود ندارد. به عنوان نمونه دسترسی‌پذیری راحت به مراکز پزشکی و بهداشتی و درمانی به عنوان یک اصل راهبردی برای آن‌ها قلمداد شود و در صورت مجروحیت، رسیدگی بی‌قید و شرط به این افراد از طرف هریک از طرفین متخاصم جزء تعهدات الزام‌آور آن‌ها قرار گیرد و یا عدم تهدید به خشونت علیه این افراد از دیگر تعهدات حوزه سلامت طرفین متخاصم باشد.نتیجه‌گیری: پیشنهاد می‌گردد نظر به محدودیت‌های بیشتر افراد معلول و آسیب‌پذیر نسبت به دیگر افراد غیر نظامیان حقوق ویژه‌ای تحت عنوان «حمایت از حق سلامت افراد معلول و آسیب‌پذیر» با ضمانت اجرایی بین‌المللی به عنوان الحاقیه پیش‌بینی شود.

a look at the right to health and the special rights of certain groups in the field of international humanitarianism with an emphasis on the disabled and vulnerable people

background and aim: although the right to health is one of the human rights، it is also considered necessary to fulfill other human rights. in the preamble of the world health organization، the right of every human being to access the highest possible level of health is recognized، but the lack of such special rights for the disabled and vulnerable as a group with more restrictions than other civilians is one of the serious problems of international humanitarian rights. in this article، we seek to find an answer to this question: does international humanitarian law in the four geneva conventions and the statute of the international criminal court consider special rights for disabled and disabled people compared to other civilians?methods: this article is written in a descriptive-analytical yet practical method، through the collection of library and documentary data and rules and analytical review of the findings.ethical considerations: scientific honesty and trustworthiness have been fully respected throughout the current research.results: it seems that by looking through the above-mentioned international documents، there is no such right that can consider the limitations of these people in relation to other civilians involved in hostilities، such as easy accessibility to centers. medicine and healthcare should be considered as a strategic principle for them، and in case of injury، unconditional treatment of these people on behalf of each of the belligerent parties should be part of their binding obligations، or the non-threat of violence against these people from other health obligations of the conflicting parties.conclusion: it is recommended، considering the more restrictions of disabled and vulnerable people compared to other civilians، special rights under the title protection of the right to health of disabled and vulnerable people should be provided with an international executive guarantee as an addendum.