تقابل حق بر سلامت با حق بر تجارت آزاد و حق امنیت در حقوق و رویه قضایی بین‌الملل

زمینه و هدف: دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی، حقی بنیادین است که به دلیل تعلق آن به حوزه حقوق رفاهی و اجتماعی، توانایی آن در اقامه دعوی از زمان پیدایش این دسته از حقوق مورد مناقشه قرار گرفته است. ابعاد گسترده حق بر سلامت و جایگاهی که در پیشبرد آرمان‌های حقوق بشری دارد، به قدری است که هرگونه اهمیت قائل‌شدنی برای آن به دلیل اهمیتی است که کرامت ذاتی انسان‌ها دارد. گاه برخی موانعی که بر سر راه توسعه حقوق بین‌الملل سلامت چه در مرحله قانونگذاری و چه در مرحله ضمانت اجرایی و طرح دعوا وجود دارد، منشا آن وجود تقابل میان حق بر سلامت که از حقوق بشری است، با حق‌های دیگر می‌باشد. این نوشتار بر آن است که از وجود تزاحم یا تقابل میان حق بر سلامت با حق‌هایی همچون حق بر تجارت آزاد و حق بر امنیت پرده بردارد.روش: این پژوهش به روش اسنادی و کتابخانه‌ای به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته و با تحلیل محتوای آرا و تصمیمات مورد رسیدگی، بر آن است که به تقابل مورد ذکر بپردازد.ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.یافته‌ها: این نوشتار درصدد است به این سوال که حقوق بین‌الملل و رویه مراجع حل و فصل اختلافات بین‌المللی، چگونه در تعارض و بعضاً تقابل میان اصول تجارت آزاد، امنیت و حق بر سلامت، به برقراری تعادل نائل شده است، بپردازد.نتیجه‌گیری: حقوق بین‌الملل مراجع حل و فصل اختلافات بین‌المللی، حق سلامت را در سلسله مراتب هنجاری نسبت به اصل آزادی تجارت اولی می‌دانند، اما در موارد تقابل این حق با اصل امنیت، هنوز به یقین نمی‌توان گفت جامعه جهانی به وحدت نظر درباره ترجیح حق بر سلامت رسیده است.

the conflict between the right to health with the right to free trade and the right to security in international law and jurisprudence

background and aim: access to health and treatment services is a fundamental right that، due to its belonging to the field of welfare and social rights، its ability to file a lawsuit has been disputed since the emergence of this category of rights. the broad dimensions of the right to health and the place it has in advancing the ideals of human rights are so great that any importance attached to it is due to the importance of dignity of human beings. sometimes there are some obstacles in the way of the development of international health rights، both in the legislative stage and in the stage of executive guarantee and litigation، the origin of which is the conflict between the right to health، which is a human right، and other rights. this article aims to reveal the conflict between the right to health and rights such as the right to free trade and the right to security.method: this research collects data using a documentary and library method and analyze the content of the decisions for its aims.ethical considerations: in all stages of writing the present research، while respecting the originality of the texts، honesty and trustworthiness have been observed.results: to address the question of how international dispute resolution authorities have managed to establish a balance in the conflict between the principles of free trade، security and the right to health.conclusion: international dispute resolution authorities consider the right to health to be the first in the normative hierarchy compared to the principle of freedom of trade، but in cases where this right conflicts with the principle of security، it cannot be said with certainty that the international community has reached a consensus on the preference of the right to health.