امکان‌سنجی به کارگیری هوش مصنوعی در ارزیابی ادله داوری از منظر فقه و حقوق

زمینه و هدف: به کارگیری هوش مصنوعی در فرایند داوری، از جمله ارزیابی ادله، می‌تواند فرایند رسیدگی را تسهیل و تسریع نماید. هوش مصنوعی یک پدیده نوظهور بوده و به کارگیری آن در داوری در نقش مستقل یا تسهیل‌گر، می‌تواند چالش‌های فقهی و قانونی فراوانی را به همراه داشته باشد. از طرفی این ابزار هوشمند، پدیده‌ای نوظهور و موخر بر وضع قوانین موجود در زمینه داوری است، قاعدتاً استفاده از عنوان دقیق هوش مصنوعی در قوانین امکان‌پذیر نبوده است. ضروری است در راستای همگام‌شدن قوانین و فناوری، نسبت به تقنین در این حوزه اهتمام جدی ورزیده شود.روش: این مقاله به روش توصیفی تحلیلی، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای از جمله کتب و مقالات نگارش گردیده است.ملاحظات اخلاقی: این تحقیق با تکیه بر اصول اخلاقی و امانتداری نگارش شده است.یافته‌ها: با توجه به ماهیت خودارتقایی هوش مصنوعی و بهره‌گیری از روش‌ها و الگوریتم‌های نوین، به رسمیت‌نشناختن آن، خلاف عقل و عرف می‌باشد.نتیجه‌گیری: نظر به اهداف تاسیسی و مراد مقنن در داوری، اختیارات و اراده طرفین در حل و فصل اختلافات بسیار پررنگ و موثر تلقی می‌گردد. موید این امر، بند 3 ماده 27 قانون داوری تجاری بین‌المللی ایران می‌باشد که مقرر می‌دارد طرفین می‌توانند داوری را بر اساس عدل، انصاف یا کدخدامنشانه به جریان بیندازند. در مواد دیگر از این قانون، بی‌طرفی، استقلال و تساوی رفتار از اصول آمرانه ناظر بر داور می‌باشد. در جمع مقررات به نظر می‌رسد که طرفین می‌توانند قوانین ماهوی یا شکلی حاکم بر اختلافات خود را تعیین نمایند.

the feasibility of using artificial intelligence in the evaluation of arbitration evidence from the perspective of jurisprudence and law

background and aim: the use of artificial intelligence in the arbitration process، including the evaluation of evidence، can facilitate and speed up the process. artificial intelligence is an emerging phenomenon and its use in arbitration in an independent or facilitating role can bring many jurisprudential and legal challenges. on the other hand، this intelligent tool is an emerging phenomenon and delayed the establishment of existing laws in the field of arbitration، as a rule، it has not been possible to use the exact title of artificial intelligence in the laws. in order to synchronize laws and technology، it is necessary to pay serious attention to legislation in this area.method: this article is written in a descriptive and analytical method، using library resources، including books and articles.ethical considerations: this research was written based on ethical and trustworthiness principles.results: considering the self-promoting nature of artificial intelligence and the use of new methods and algorithms، not recognizing it is against common sense and common sense.conclusion: looking at the established goals and the intention of the legislator in arbitration، the powers and will of the parties in resolving disputes are considered very strong and effective. this is confirmed by article 27، paragraph 3 of iran's international commercial arbitration law، which stipulates that the parties can conduct arbitration on the basis of justice، equity، or god's code. in other articles of this law، impartiality، independence and equality of treatment are the mandatory principles of the referee. among the regulations، it seems that the parties can determine the substantive or formal rules governing their disputes.